O fiscal pide novas dilixencias polas mámoas da Mourela

La Voz de Galicia
13/09/2012
As Pontes

A Fiscalía de Ferrol solicitou á Administración galega que identifique aos responsables que permitiron as obras de selado dos taludes da autovía Ferrol-Villalba AG-64, nas que resultou gravemente danada unha do tres mámoas e un circulo lítico de 5.000 anos de antigüidade.

Os enterramentos primitivos, que están inventariados pola Dirección Xeral de Patrimonio, resultaron danados en novembro de 2009, cando a maquinaria que traballaba no selado dos noiros invadiu a zona de protección dos elementos.

O feito foi denunciado pola entidade ecoloxista ADEGA e a Plataforma na Defensa do Patrimonio dás Pontes, que cualificaron o sucedido de "atentado patrimonial"

A Fiscalía de Ferrol continúa coas pescudas porque entende que se produciu unha neglixencia cando se puxeron en marcha os traballos que provocou a destrución do xacemento.

Durante as investigacións anteriores chegouse a imputar aos responsables da empresa que acometeu os traballos, pero a imputación quedou sobreseída a finais do ano pasado.

Os responsables insistiron en que ninguén lles informou da presenza dos restos arqueolóxicos, que se atopaban cubertos baixo vexetación e non foron advertidos polos operarios. Durante a investigación non apareceu documento algún que contradiga a súa versión de que non foron avisados, polo que a Fiscalía considera que non son culpables da destrución dos restos arqueolóxicos.

Ademais, ao contrario do que se fixo cando se construíu a autovía, a Administración non requiriu a un arqueólogo para supervisar as obras e garantir que non afectasen os restos. A fiscalía baséase en ambas as circunstancias, a falta dese técnico e que nin sequera se avisase aos responsables directos dos enterramentos, para entender que se produciu unha neglixencia.

Mámoa danada nas obras na autovía Ferrol-Vilalba. 

Foto: Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes

Identificación necesaria 

Pero para que a causa progrese é necesario que a Xunta identifique aos responsables de dar a orde de iniciar as obras sen tomar esas precaucións, xa que as Administracións públicas non están suxeitas á lei que recolle a responsabilidade penal das persoas xurídicas, que ademais entrou en vigor despois de que ocorresen os feitos.

Ademais, se se lles identifica, a Fiscalía aínda deberá determinar se lles acusa e en que grao. Os feitos poderían ser constitutivos dunha imprudencia, pero só as de tipo grave son resoltas pola vía penal.

Os graves danos no xacemento provocaron un forte rexeitamento nas Pontes, onde varios colectivos esixiron que se restituísen os elementos danados do conxunto.

Coletazos xurídicos dunha obra que castigou o Eume e o patrimonio local

A autovía das Pontes tivo indubidables beneficios para As Pontes e a comarca, a mellora nas comunicacións supuxo un plus materia de competitividade empresarial, por exemplo, pero os seus custos de construción tamén foron enormes. No económico os seus 56 quilómetros saíron por 120 millóns de euros, aos que hai que engadir polo menos outros dous en reparacións de viadutos como o de Ramadela, que deron problemas só cinco anos despois de estar finalizados. A autovía inaugurouse no 2010, con tres anos de atraso que non serviron para previr os danos nas pontes nin os danos sufridos polo río Eume e o círculo lítico da Mourela.

O valor dos danos nos restos arqueolóxicos é incalculable. Como se permitiu esnaquizar un enterramento de 5.000 anos de antigüidade único en Galicia polas súas dimensións?

Tamén parece imposible cifrar os enormes danos padecidos polo Eume, que tardará anos en volver ser o que era. Os reos seguen sen deixarse ver polo río desde que as súas augas foron contaminadas polas piritas descubertas nas obras.

O sacrificio do ecosistema do río e a destrución dun dos principais restos históricos da zona non eran necesarios para construír a AG-64. Son un incalculable sobrecusto.

---

Postaxe relacionada:  Nova Agresión no campo de mámoas da Mourela 

Descrición do Reino da Sombra, por Manuel Rivas

El País

30/09/2011

Manuel Rivas

Hai quen pensa que en Galicia se están a facer estradas de máis. Disque temos xa, en escala, a rede de asfalto máis longa de Europa. Que en vez de seguir destripando montes, esfarelando prados e veigas, rilando fragas, o que cumpría agora era coidar, pintar e sinalizar as estradas que hai, moitas delas verdadeiros "corredores da morte". O caso é que pasamos de ser un país incomunicado a un país encrucillado: xa non sabemos por onde saír. Hai estradas que levan dun lugar a outro, mais a estrada principal de Galicia semella ser esa que leva a ningures. Vivimos o retorno ao dilema fatal: ou emigrar ou ir a ningures.

Entón, para que e por que máis estradas e vías rápidas? Por que a política de austeridade non atinxe nunca ao asfalto?

Ben. É hora de descubrir o segredo.

A verdadeira razón de que en Galicia se multipliquen as vías rápidas é para achar os castros sepultados. É por puro celtismo.

Escavacións na necrópole megalítica da Mourela no ano 2006

Os críticos din que os gobernantes estran asfalto porque non saben facer outra cousa. Que a imaxinación política maioritaria remata onde rematan o asfalto e os chamados "puntos de luz". Ah, esa marabillosa metáfora electoral, o poñer puntos de luz! Por non falar dos políganos, esa curiosa variedade de polígonos industriais que se caracterizan por non ter industrias.

Hai tamén malpensados que sinalan que é nese eido das grandes adxudicacións de obra pública onde máis se dan marxes ou "zonas de sombra" que os menos escrupulosos poden aproveitar para se beneficiar ou para o financiamento de campañas.

Nin unha cousa nin outra.

Facer unha vía rápida é o xeito máis rápido de atopar un castro descoñecido, de avanzar na pescuda arqueolóxica, e de inventariar por fin o noso patrimonio. Son moitos os exemplos de como funciona esta técnica futurista de profundar no pasado. Esta mesma semana tivemos exemplo de Taramancos. Alí, no emblemático lugar, moi perto do cemiterio onde xace Avilés de Taramancos, apareceu un castro ou cidadela. Mais non apareceu ao chou. O castro encontrouse porque se estaba a facer unha estrada. E por que se estaba a facer unha estrada? Pois para achar un castro.

Xa temos, pois, localizado un castro como o de Taramancos. Ou un Círculo Lítico, como o de A Mourela. Cal é o seguinte paso? Pois pór en marcha a maquinaria pesada e levalos por diante, esa pedagoxía da destrución. Agora xa todos sabemos onde había un castro e onde había un extraordinario círculo lítico. Agora xa podemos sinalizar na estrada ou na autovía ou na vía rápida: Aquí estaba o castro de Taramancos! Aquí existiu o Círculo Lítico de A Mourela!

Así, desaparece o patrimonio, mais increméntase a saudade. Ademais, se estamos a recortar todo, o lóxico é recortar os celtas, que non pagan impostos nin nada, e mesmo fanse pasar por mouros.

Calcúlase que en Galicia hai uns cinco mil castros, a maioría sen inventariar, sen sinalizar, sen estudar. Esa debería ser a primeira tarefa das administracións que se ocupan da cultura. Inventariar: saber o que hai, facer visíbel o patrimonio. Nesa ladaíña tiña moitas razón Chamoso Lamas. Imaxinemos o que sería para Galicia ter un mapa completo do universo castrexo e outro do románico, non illado, senón coroando a arquitectura popular. É moi difícil atopar mundo adiante unha densidade semellante no falar marabilloso da pedra. Tanta vontade de estilo, tanta sublime elevación cos pés na terra.

Esa é a nosa cidade cultural: Galicia enteira, en metamorfose histórica, atravesando o tempo, infinda, sorprendente. Que orzamento sería necesario para que na web da Xunta apareceran eses mapas, eses inventarios? E nada de ocultar. O xeito de protexer o patrimonio cultural é que estea a vista. Que sexa coñecido. Visitado. Non sabemos nada do que está a pasar en moitos lugares de clausura. Hai obras mestras, mesmo de pintores flamencos, que esvaeceron na estrada de ningures. Hai pías de Moraime, hai pezas de Compostela, que estaban, ou estiveron, vai ti saber, no pazo de Meirás.

Inventariar o país, o patrimonio común, a comezar polos bens de interese cultural, é o xeito tamén de facer as propias contas. De estabelecer o primeiro mapa, o imprescindíbel: o da honestidade.

Cinco mil castros! Antes da conquista do Imperio Romano, este sería un lugar ben interesante no mundo. Moi poboado. Feirante, festeiro e traballador. Todos os arqueólogos subliñan o achado de moitos utensilios de traballo e poucas armas (aínda que xa sabemos, na historia de Galicia, da dobre utilidade do fungueiro). Xente tamén cunha intensa vida espiritual, intimamente vinculada ao canto e á danza, e cunha noción moi aberta do sagrado. Non fai falta especular moito sobre iso. No palimpsesto do territorio, o mapa dos lugares santos cristiáns adoita estar calcado enriba dos sitios dos vellos cultos. E o que atravesa o tempo esa arela de preservar espazos singulares, onde a natureza fala e o pensamento escintila. Ser somos "o soño dunha sombra", que dicía Píndaro, e iso val para onte e para hoxe. A igual que un dos pensares que soan máis auténticos na boca de Aristóteles: "Conforme vou facéndome vello, cada vez creo máis nos mitos". E o noso gran mito é a Terra Nai. Talvez descoñecido pola xente máis moza e esquecido polos que o levaron baixo o brazo, caído no inferno da desmemoria, cómpre recuperar para o mellor canon o libro de Rof Carballo, así titulado e publicado por Galaxia por vez primeira en 1957: Mito e realidade da Terra Nai.

O territorio máis humano, a Terra Nai, é ese onde a realidade se entrelaza co mito. Mais agora todo se confunde. El que soñou coa autonomía galega, que pensaría o doutor Rof Carballo, sabio, ilustrado e humanista, se escoitase o último discurso do conselleiro de Ordenación do Territorio (é dicir, de Protección da Terra Nai)?

De aplicarse a todo o territorio e en todos os eidos, a argumentación dada por este membro do Goberno galego para xustificar a legalización das urbanizacións de Barreiros, no litoral da Mariña, chegariamos á conclusión de que a Galicia real é a Galicia non legal. A irregular. A ilegal. Nin o señor Hernández falaba de sobremesa cuns compadres nin eu estou a desordenar o seu discurso. O conselleiro falaba no Parlamento. E o que fixo foi estabelecer unha contraposición inédita no mundo da lóxica e, de paso, no estado de Dereito. Por unha banda, o urbanismo "real". Por outra, o urbanismo "academicista". Non se pensen que é un dilema artístico. Legalizar a desfeita de Barreiros, é dicir, o que perpetrou fóra da legalidade, sería un exemplo de realismo urbanístico. Facer cumprir as normas democráticas e garantir a igualdade ante a lei? Iso é un academicismo. O irreal. O legal.

Si, somos o soño dunha sombra. E vivimos na sombra dun soño.

A Xunta sanciona agora a Iberdrola por derrubar unha capela protexida

El País
20/08/2011
Santiago

Dous anos e medio despois de que Iberdrola botase abaixo a capela de San Martiño, na Teixeira (Ourense), a Dirección Xeral de Patrimonio decidiu sancionar á empresa eléctrica. O organismo público, dependente da Consellería de Cultura, confirmou onte a este xornal a multa, aínda que aínda non concretou en que consistirá. Si que a compañía cometeu unha infracción administrativa, xa que a pequena igrexa atopábase catalogada como Patrimonio Cultural de Galicia. Por tanto, Iberdrola necesitaba a autorización da Xunta para demoler o inmoble, pero cando a solicitou non fixo caso de que non debía tocar a igrexa, senón unicamente as demais casas do núcleo de Fontao.

Vista aérea do Concello de Teixeira

Coa decisión de Patrimonio coñecida onte finaliza unha longa cadea de expedientes abertos e pechados despois da denuncia inicial contra a firma responsable dos feitos, presentada o 17 de marzo de 2009 pola asociación ecoloxista Adega e pola policía autonómica. Pero a historia arrincou en 1964, cando Iberdrola -entón Saltos do Sil- comprou a aldea onde estaba a capela en cuestión, edificada no século XIX. O plan incumprido era construír un encoro no lugar. Con todo, 45 anos despois, a hidroeléctrica volveu ás súas posesións e esnaquizou San Martiño. No expediente aberto por Patrimonio en 2009, Iberdrola escúdase no "grave risco de esborralle" das construcións de Fontao para xustificar as derribas.

Interior da capela destruída por Iberdrola

Uns meses despois, en xaneiro deste ano, Patrimonio pechou a investigación e eximiu á compañía de sanción. "Non porque non teña responsabilidade, senón porque caducou o procedemento sancionador", argumentou a Xunta entón no informe. Neses papeis, o departamento público encargado do asunto admite que notificaron a ilegalidade a Iberdrola fóra de prazo. Pero o pasado mes de marzo, a Dirección Xeral de Patrimonio optou por enmendar o descoido e reabriu o expediente. A empresa recibiu entón un burofax do Goberno autónomo no que se lle explicaba que a multa podería ascender, como máximo, a 60.000 euros e que "a demolición dun ben cultural inventariado" non prescribe. Onte transcendeu a sanción, aínda que non os detalles da mesma.

A igrexa de San Martiño non só figuraba nos catálogos da Xunta, senón tamén nos do Concello da Teixeira. Nese inventario municipal a capela aparece defininida como "de interese histórico, artístico e arquitectónico". Ademais de muros de granito e "perpiaños case perfectos", en opinión dos antigos veciños, dentro do inmoble había "un interesante retablo" e "unha pila bautismal de gran valor", cuxo paradoiro se descoñece.

Novas relacionadas:

- El MUNDO Los vecinos de A Teixeira quieren que Iberdrola reconstruya la iglesia que derribó

- A HORA DOS MOUROS Derruban a igrexa dun pobo expropiado para facer unha presa

- OURENSE DIXITAL Acusan a Iberdrola de arrasar con la iglesia de San Martiño en el Concello de A Teixeira

Patrimonio apraza o seu visto bo á recuperación das mámoas de Castiñeiras e pide un proxecto

Faro de Vigo

20/07/2011

Bueu

A Comisión Territorial de Patrimonio tiña que decidir onte se autorizaba os traballos que pretende realizar o Concello de Bueu nas parcelas nas que están localizadas tres mámoas e así integralas dentro das zonas verdes do novo tanatorio municipal. Con todo, o ditame aprázase como mínimo até o próximo mes de setembro posto que os técnicos solicitaron máis documentación ao consistorio. Inicialmente remitiuse un anteproxecto, pero onte solicitouse unha proposta máis concreta antes de dar o visto e prace á actuación.

Imaxe das escavacións realizadas durante o inverno pasado

na área afectada polas obras do tanatorio

Isto implica que durante as próximas semanas realizaranse novas prospeccións na contorna da parcela anexa ao tanatorio, duns 6.000 metros cadrados, e na que está o coñecido como Cristo de Morouzos. O obxectivo é comprobar o estado do subsolo e se existen na zona máis restos patrimoniais de valor. Hai uns meses realizouse unha primeira sondaxe, aínda que se centrou na zona na que se constrúe o edificio e con resultados negativos. A proposta municipal para esta parcela inclúe o acondicionamento de accesos peonís ao tanatorio, axardiñamento da contorna, plantación de novas árbores e posta en valor dunha das mámoas, o que leva a instalación de paneis informativos.

As outras dúas mámoas emprázanse nun terreo que está alén da calzada, preto das naves do polígono, e entrarían dentro deste proxecto. O alcalde budetense, Félix Juncal, apunta que os traballos realizaranse con medios propios do Concello e avanzou que a Administración local poderá contratar en breve a tres xardiñeiros, dous canteiros e un oficial de carpintaría grazas ao Plan de Cooperación da Xunta de Galicia. Doutra banda mantense a previsión con respecto á conclusión das obras do tanatorio, que poderían estar concluídas en setembro.

E seguimos co suma e segue de destrucións do noso Patrimonio Cultural por parte da Xunta de Galicia

ahoradosmouros

22/07/2011

Trasancos

A Consellaría do Medio Ambiente considera que os achádegos arqueolóxicos nas obras que se están realizando en Noia para a construción da variante non alterará os prazos de finalización. O desmonte entre o punto quilométrico 0+740 e 0+910 deixaron á vista un xácigo, na zona de Taramancos, no que se atopou cerámica, material de construción, un posible muíño de granito e diferentes restos de épocas romana e medieval.

Escavacións no xácigo arqueolóxico

afectado polas obras da variante de Noia

Na actualidade hai 18 persoas escavando e prevese que as escavacións finalicen a finais de agosto. Despois virán as valoracións e os informes. Pero todos sabemos como van estas cousas. Un informe por aquí, unha memoria por alá e estrada que te criou!!!!

Consellarías, gabinetes, direccións xerais... parásitos que fan apodrecer o noso legado cultural e que non ven máis aló dos seus intereses electorais, persoais e de partido, nin entenden o patrimonio cultural e natural como un recurso económico de futuro, unha oportunidade para internacionalizar a imaxe de Galiza máis aló do territorio español. Unha oportunidade de expansión económica e cultural, que ligada ás novas tecnoloxías da información e a comunicación farán máis accesible a cultura fóra das nosas fronteiras físicas, recuperando a dignidade asoballada.

Quen non vexa no Patrimonio Cultural esta oportunidade. Quen antepoña espúreos intereses ao interese xeral e ao futuro do país. Con que lexitimidade está a gobernar? Quen é o antisistema? Quen prevarica cos meus impostos? Canto máis Patrimonio Cultural estamos dispostos a perder? Canto máis?

Un xácigo megalítico no Monte Moreira será destruido para a construción da autovía Lugo-Santiago

El Mundo
31/07/2010
Silvia Pena

Desde hace varias semanas un grupo de arqueólogos se ha trasladado a la localidad lucense de Palas de Rei para investigar los restos arqueológicos aparecidos en las obras de la autovía Lugo-Santiago a su paso por la parroquia de Fontecuberta, en el monte de Moreira.

Los vecinos del lugar especulan sobre el hallazgo a pesar de que a simple vista es prácticamente imposible descifrar lo que podía ocultarse bajo el inmenso matorral que meses antes cubría la zona, un montículo muy elevado en el que trabajan 15 arqueólogos. El terreno en el que se desarrollan los trabajos se encuentra acotado por cinta de obra y en su interior se distinguen numerosos indicadores de colores esparcidos por los técnicos.

Los lugareños hablan de la posible existencia de 'mámoas', de petroglifos y de la posibilidad de que el monte, olvidado durante años, fuese en su día un lugar habitado. A pesar de todo, lo más posible es que se trate de una zona 'violada' de la que ya sólo quede el testigo del tiempo. "Ahí no hay oro, ni plata, ni nada porque ya se lo habrían llevado, sólo quedan piedras" comenta un vecino de una aldea próxima.


Los técnicos de la empresa compostelana Zeta Arqueología que realizan las labores de búsqueda, catalogación e inventariado y los responsables de la UTE Palas, encargada de la obra, declinan explicar lo que encontraron en el monte "por carecer de autorización". Si bien, ambas fuentes indican que las excavaciones se corresponden con un "área de cautela" recogida en el propio proyecto de obra.

Las mismas fuentes reconocen que en la zona existen restos arqueológicos, por lo que se ha establecido un plazo para estudiar esos elementos y poder catalogarlos. Unos trabajos que finalizan una vez que la Dirección General de Patrimonio, dependiente de la Consellería de Cultura de la Xunta, quien ya ha visitado la zona, emita un informe al respecto, previsiblemente en el mes de agosto. El documento arrojará luz sobre lo que hoy oculta el paso del tiempo en el monte de Fontecuberta.

El proyecto de la autovía ya incluía necrópolis y 'mámoas'
El proyecto de obra con el que trabaja la UTE, formada por las empresas Copasa y Taboada y Ramos, distinguía una zona de necrópolis con túmulos y la existencia de dos 'mámoas', arquitectura funeraria.

Las fuentes consultadas explican que las excavaciones y los trabajos que están desarrollando los arqueólogos en ningún caso paralizan o ralentizan las obras, puesto que las prospecciones "estaban en el proyecto y contaban con un tiempo estipulado para acometerlas", explica Fernando Varela, responsable de la UTE Palas.

A pesar de que los yacimientos no eran nada nuevo, el Ministerio de Fomento -la fuente autorizada- sí precisa que durante la ejecución del proyecto de excavación han aparecido "restos adicionales" como un petroglifo o una 'mámoa' más que están siendo estudiados por el equipo desplazado en el monte de Palas de Rei.

Las obras del tramo de autovía que conectará Lugo con Santiago de 15,4 kilómetros y un presupuesto de 74,3 millones de euros, siguen su curso a ambos lados de los yacimientos. La zona del monte de Moreira que está siendo estudiada por los arqueólogos quedará cubierta por el asfalto una vez Patrimonio decida que los trabajos han concluido. Las partes consultadas descartan, casi con total seguridad, que el tramo pueda ser desviado por la importancia del hallazgo.

Os expropiados de Elviña avisan de que loitarán ata o final polas súas casas

Ideal Gallego
5/08/2010
Redacción

«Estamos dispostos a poñernos diante das máquinas para evitar que derruben as nosas casas». Un dos dous expropiados de Castro de Elviña que xa recibiron a orde de desaloxo da súa vivenda para o día 14, Lois Gómez, avisou onte de que tratará de impedir custe o que custe a demolición da propiedade se antes non se produce un acordo coa Xunta, que, entre outras cuestións, debería garantir o seu realoxo no núcleo. No outro inmoble que deberá quedar libre en menos de dez días, os seus propietarios, Mercedes Gómez e o seu pai, Perfecto Gómez, comparten a mesma postura que o seu veciño. Consideran que a forma de proceder do Goberno galego neste asunto foi, como mínimo, «irrespetuosa», pois en ningún caso, segundo denuncian, tívose en conta a súa opinión. Por iso, aseguran que farán todo ou ruído que sexa necesario para facer valer as súas reivindicacións.


As queixas á xestión dos responsables autonómicos son diversas, aínda que destacan que a falta de información e de consideración ao sentir dos afectados foi a tónica xeral durante os dous anos nos que se prolongaron as negociacións, cuxo punto final, se non o evitan antes, será o traslado destes tres residentes a dous pisos da avenida de Salvador de Madariaga, aos que accederán en réxime de aluguer, xa que non se lles ofreceu a opción de compra, confirmaron.

Muiñeiro
Que fago eu nun piso, que aínda por riba teño que pagar tódolos meses, pregúntase Perfecto Gómez; a piques de cumprir 80 anos, non concibe outra forma de vida fóra do núcleo no que residiu durante décadas e no que aínda se mantén activo grazas ao muíño que nos baixos da súa casa segue explotando e ao que boa parte da veciñanza leva as súas espigas de millo para transformar en fariña. É certo que o Executivo galego tivo en conta o cesamento do negocio á hora de calcular as indemnizacións, pero, para a familia, a cantidade resulta irrisoria. O negocio valórano tan só nun millón de pesetas (6.000 euros), vese claro a pouca consideración que teñen cara ás persoas, sinala a súa filla.


De feito, ao fío deste tema, os residentes poñen sobre a mesa outra cuestión que, baixo o seu punto de vista, non se abordou nin por parte da Administración autonómica nin tampouco da local: a conservación dos núcleos tradicionais. Luís Gómez lembra que nin de lonxe a superficie dos pisos que a Xunta porá á súa disposición compensará os máis de 6.000 metros cadrados que entre os inmobles e as leiras lindeiras serán absorbidos para a construción da residencia universitaria, nas que ambos os afectados teñen hortas das que se autoabastecen practicamente todo o ano. A este espazo súmanse outros 41.000 metros cadrados, procedentes de terreos que serán expropiados tamén a outros veciños de Castro de Elviña.

Segundo entende este residente, a actuación profundará aínda máis na destrución dun dos poucos ámbitos rurais que quedan na Coruña. É precisamente aquí cando reclama a intervención do Concello, pois, indica, no PXOM, Busquets apostaba claramente pola recuperación dos espazos tradicionais, todo o contrario do que se está a facer no Castro.

Xuntanza
Os afectados apelan á reunión que terán o día 18 co delegado da Xunta, Diego Calvo. No encontro, volverán retomar a formulación inicial, baseado en conseguir que o realoxo se produza na zona. Sería, comentan, a solución menos mala, que, por outra banda, aparece recollida na normativa que rexe a ampliación do campus universitario e que, din os veciños, a Xunta négase a acatar de maneira evidente.

Se esta premisa non chega a cumprirse, os expropiados aseguran que loitarán até o final para impedir os derrubes. Solicitan, para iso, o apoio de todo o barrio, que, segundo expresa Lois Gómez, tamén ten a espada de Damocles enriba, xa que a expansión da institución docente é un feito. Este non é un problema individual, é de todo o Castro de Elviña, conclúe.

Las obras de ampliación del polígono pontés de Penapurreira afectan a siete túmulos catalogados

La Opinión de A Coruña
11/07/2010
As Pontes

El Ayuntamiento de As Pontes tramita la segunda modificación de sus normas de planeamiento para ampliar el polígono industrial de Penapurreira en unos 500.000 metros cuadrados más. Este parque promovido por Xestur ya tiene unos 800.000 metros cuadrados tras el desarrollo de sus tres fases pero en ellas se ubican grandes industrias y el Concello ahora puesta por dedicar esta ampliación al uso terciario con el fin de crear un parque tecnológico en el que se asienten pequeñas y medianas empresas e incluso actividades de investigación, desarrollo e innovación (I+D+I).


Las obras de esta ampliación tienen que comenzar antes de 2012, por eso Xunta y Concello firmarán próximamente un convenio para redactar ya el plan parcial, pues está previsto financiar las obras, en su mayoría, con los fondos Miner, que se agotan precisamente ese año.

La entidad pública de gestión del suelo Xestur encargó en 2009 a la empresa Ciisa que elaborase el plan de sectorización y el proyecto de urbanización de esta ampliación de Penapurreira, que se desarrollará entre los montes da Picheira y los de Pinel, A Braña Moura, Cal do Peto y la autovía Ferrol-Vilalba.

El objeto del contrato, sin embargo, se cambió debido a que Xunta y Concello se dieron cuenta de que había que realizar una nueva delimitación del sector para eliminar bolsas de suelo afectadas por la autovía, la variante de la AC-562 y el gasoducto de Reganosa. También han tenido que cambiar la delimitación del área porque afectaba a una zona de cautela arqueológica, un campo de mámoas relevante y que se denomina el hallazgo de O Tesouro, ubicado en Vilavella.

En la zona se hallaron hasta siete túmulos megalíticos catalogados y seis quedarán fuera del sector, tras ser desafectados, pero uno de ellos, la Medoña da Cruz do Pinal, permanecerá dentro y "adecuadamente integrado en las zonas verdes no computables". En estos túmulos se hallaron vasos campaniformes que en la actualidad se guardan en la Universidad de Santiago.

Esta ampliación del polígono de Penapurreira se dividirá, a su vez, en dos fases. En el convenio entre Concello y Xestur se prevé desarrollar sólo una de ellas, la más grande, con 493.597 metros cuadrados de superficie industrial y empresarial. Si se suman las zonas verdes, de equipamiento y de viales el sector llega a casi el millón de metros cuadrados.

La segunda fase incluye sólo 61.350 metros cuadrados de superficie computable a efectos de aprovechamiento. La fase que se va a ejecutar de forma inmediata, la de mayor superficie, se ha clasificado como suelo urbanizable delimitado y la otra es suelo no delimitado. El sector se conectará mediante un futuro colector a la depuradora de Endesa, que actualmente amplía Augas de Galicia.

En el polígono de Penapurreira se fijó una intensidad edificatoria de 0,7 metros cuadrados por metro cuadrado pero como en este nuevo sector se prevé sobre todo uso terciario la intensidad se fija en 0,3 metros. Debido a la reducción del sector se prevé que las parcelas pasen de una superficie de 10.000 metros cuadrados a 6.000 aunque en los planos que presenta Ciisa a la Xunta figuran 35 nuevas parcelas con una superficie media de 15.000 metros cuadrados.

Restos arqueológicos mal localizados retrasan las obras en autovías y AVE

La Voz de Galicia
17/03/2010

A los problemas orográficos y de gestión de las expropiaciones que complican las obras públicas en Galicia más que en otros territorios hay que añadir las dificultades derivadas de la investigación y localización de los yacimientos arqueológicos que salpican autovías y líneas de alta velocidad. Un esclarecedor informe publicado en el último número de la revista del Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos de Galicia concluye que los mayores problemas surgidos actualmente en las obras «se derivan de la investigación arqueológica», por encima incluso de las dificultades geotécnicas.

El estudio, firmado por Andrés Corral González, jefe de área de la Demarcación de Carreteras de Galicia, alerta sobre las modificaciones de trazado, las alteraciones en los planes de trabajo y la desviación presupuestaria que provocan «las inexactitudes del inventario patrimonial» o los restos arqueológicos que no fueron detectados durante la elaboración del proyecto. «En algunos casos, estas variaciones de trazado se deben a errores en la localización de los yacimientos inventariados, que en buena lógica debieran haberse comprobado e identificado en las distintas fases del estudio», concluye.

En el informe se alerta de que, debido a estos errores, «la ejecución de las obras sufre incontrolables retrasos que resultan imposibles de programar». Este escenario «da origen a reclamaciones de los contratistas debido a las pérdidas de rendimiento, al tener que condicionar su actividad a la liberación de las cautelas establecidas».

Y todo ello a pesar de que en la elaboración de los estudios informativos y los proyectos se cuenta con equipos de arqueólogos «cuya capacitación es acreditada por la Administración», algo que no impide algunas sorpresas en las obras como las que se relatan a continuación.

A-8: Barreiros-Reinante

La autovía del Cantábrico es una de las infraestructuras que más problemas acumula relacionados con los restos arqueológicos. En este tramo, que fue puesto en servicio recientemente con retraso, hubo que modificar el trazado «por un error de coordenadas en el inventario» del castro de Roda. Este hecho afectó a cerca de dos kilómetros del tramo, lo que elevó en más de 1,4 millones de euros el coste (un 7,4% de la obra contratada).

Autovía Verín-Portugal

En este caso también hubo que modificar el trazado «por error en las coordenadas inventariadas en el registro de Patrimonio», y el cambio forzado por el yacimiento afectó a un kilómetro y medio. El plazo se retrasó nueve meses y el aumento de presupuesto estuvo cerca del millón de euros (un 2,3% de la obra contratada).

Otros casos en la A-8

La Administración rechazó la solución para el enlace de Careira y la alternativa proyectada para dos kilómetros de recorrido aumentó el presupuesto en 2,5 millones. También se estableció una cautela (paralización de obra para investigar un resto arqueológico) de 11 meses «por un posible túmulo luego no verificado». Una cautela similar fue decretada para el tramo Touzas-Castromaior, cerca de Vilalba, lo que obligó a paralizar los movimientos de tierras en 360 metros durante 11 meses.

Otras autovías afectadas

Incidencias relacionadas con restos arqueológicos afectaron también a la tercera ronda coruñesa, en el tramo entre la Zapateira y la A-6, donde el inicio de las obras se demoró siete meses. También hubo que cambiar el trazado en el estudio informativo de la autovía San Cibrao-Barreiros, «por la intrusión visual de un viaducto desde un bien catalogado». Otro yacimiento motivó una rescisión del contrato en el vial paralelo al puerto de Mirasol, en Ribadeo. También hubo cambios de trazado en la A-72, en San Estevo, y en la A-54, cerca de Nadela.

Yacimientos en el AVE

El caso más llamativo afectó a la línea Santiago-Ourense, donde hubo que modificar un túnel para no afectar al castro de Bendoiro, donde se encontraron un gran número de restos materiales. En el AVE Ourense-Vigo, también se deberá hacer una nueva prospección arqueológica.

Cautela arqueológica en las obras del corredor de Sarria

La Voz de Galicia
11/11/2009
Francisco Albo

Las obras de construcción del futuro corredor Monforte-Sarria comprenden la realización de una serie de prospecciones arqueológicas en A Áspera, en el municipio de Bóveda. Los trabajos, según indican fuentes de la Consellería de Política Territorial, estaban previstos en el proyecto del vial y en la declaración de impacto ambiental y tienen por objetivo comprobar si en el subsuelo de la zona hay elementos de interés antes de llevar a cabo los movimientos de tierras.

La campaña se debe a la existencia en la zona de una mámoa, un túmulo megalítico poco conocido pero catalogado desde hace tiempo en los inventarios de la Dirección Xeral de Patrimonio. La presencia de este túmulo, indican desde la consellería, ya fue tenida en cuenta al hacer el trazado de la nueva carretera, que discurre a unos 150 metros de distancia de ese punto. La normativa legal obliga a efectuar prospecciones arqueológicas en un radio de doscientos metros en torno al yacimiento para evitar que las obras del corredor destruyan o dañen otros restos que podrían existir en la zona.


En las catas realizadas hasta ahora en A Áspera, sin embargo, no se ha encontrado ningún elemento relevante que obligue a alterar el curso de las obras. En caso de que así fuese, el hallazgo sería comunicado a Patrimonio y este organismo decidiría las medidas para su estudio o su conservación. «Los arqueólogos dicen que nada hacer prever que vaya a aparecer nada más aparte del túmulo que ya se conocía, pero hay que completar el trabajo hasta que se tenga una certeza total», apuntan desde la consellería.

La campaña arqueológica seguirá hasta final de año y según puntualizan desde la consellería -al estar prevista desde que se trazó el proyecto- no supondrá ningún retraso en las obras.

O conselleiro de Cultura asume que haberá que frear o Gaiás se continúa a crise

La Voz de Galicia
15/05/09
Galicia

O conselleiro de Cultura, Roberto Varela, non prevee que a Cidade da Cultura esté rematada antes de que transcorran polo menos dúas lexislaturas, é dicer do 2017, e plantéxase ralentizar o proxecto de manterse a crise económica. Así o manifestou onte á Voz durante a súa visita a Madrid para entrevistarse coa ministra de Cultura, Ángeles González-Sinde. «O prazo non ven imposto por nós, senón pola realidade, pola crise, polas prioridades, polos orzamentos», sinalou Varela, que recoñeceu que aínda «queda moito que invertir» e preferiu non dar datas sobre a finalización do Gaiás, «ir paso a paso», con «pragmatismo» e establecer un «horizonte máis lonxano». Incluso expresou o seu desexo de que as obras estén rematadas para o Xacobeo 2021. «Agardo que no 2017 esté moi avanzado, pero non sabemos cal vai a ser a evolución, se a crise perdura haberá que frear», manifestou.


«O primeiro que hai que dicirlles aos galegos, como afirmou o presidente, é canto nos vai a custar, hai que involucralos», asegurou. «Agora imos a proceder a fundir as dúas fundacións e a analizar o estado da situación; aínda non tiven tempo material para facelo», engadiu. «Hai que facer algúns replantexamentos dos plans directores», adiantou.

En calquera caso, calificou o proxecto como «a nena dos meus ollos» e dixo que «a única saída da Cidade da Cultura é hacia adiante, é un tren que se puxo a correr e non se pode parar agora». «A anterior Xunta recibiu a Cidade da Cultura como unha pataca quente, eu non, é demasiado tarde para recibila así, eu recíboa como un reto e é o que máis me ilusiona».

Varela admitiu que se trata dun «proxecto moi grande, pero ao mellor dentro de 20 anos non o é tanto, está pensado para o futuro». É «sostible e factible», porque é un «centro de Galicia», non de Santiago, ao que non «deixarán de acodir dende Vigo, A Coruña, Lugo ou Ourense, igual que os que viven en Queen's van á ópera en Manhattan aínda que o Metropolitan esté a máis dunha hora».

Dubida de que a inversión se recupere algún día, aínda que «a rendibilidade en termos culturais é moi difícil de medir», pero está convencido de que «os galegos van a aumentar a súa autoestima por ter un centro á altura de calquera outro do mundo». «É un proxecto difícil que tropeza sempre co mesmo muro e é que os galegos teñen unha visión negativa da Cidade da Cultura», asegurou. «Hai que plantexalo como un proxecto a curto, medio e longo prazo e é imprescindible que haxa unha proporción entre o continente e o contido, se o primeiro é de ouro e os segundos non son axeitados afúndese», engadiu.

Autopista, unha navallada á nosa terra

Alfaia documental do audiovisual galego que analiza as consecuencias do trazado da autoestrada na ecoloxía e na vida cotiá das xentes do campo por onde pasou e que non resolveu os problemas de comunicación do país galego.

Director: Llorenç Soler

Duración: 33:17

Ano: 1977