Mostrando postagens com marcador espazos. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador espazos. Mostrar todas as postagens

01/03/2013

Localizan seis novas mámoas na parroquia de Santa María de Ombre, en Pontedeume

Diario de Ferrol 
28/02/2013
Pontedeume

O planeamento urbanístico dun territorio garántese mediante a aplicación do Plan Xeral de Ordenación Municipal, unha cuestión na que actualmente está inmerso o Concello de Pontedeume. Todo indica que a aprobación do plan será unha realidade en breve. 

Persoal do concello traballou nas labouras de limpeza 
da zona nas que foron localizadas as mámoas

O que xa son palpábeis son os froitos que teñen dado os traballos de planimetría que desde fai varios anos realiza a empresa Consultora Galega de cara a elaboración do citado documento. Este traballo de campo fixo posible a localización dun grupo de seis mámoas que, emprazadas na parroquia de Ombre, foron obxecto de investigación a partir das pesquisas recollidas nunha publicación de orixe inglesa. O estudo deste documento deu lugar á confirmación do achádego que, se ben está emprazado en propiedades privadas, quedará integrado no ámbito de protección que a lei establece para este tipo de bens patrimoniais. O Concello de Pontedeume, pola súa banda, implicouse tanto na localización das mámoas como na posta en valor das mesmas cos traballos de limpeza manual que un grupo de traballadores municipais veu realizando nas últimas semanas para facer aínda máis real a presenza dos xácigos, nunha localidade xa de por si rica neste tipo de vestixos megalíticos. 

Neste senso, desde a administración eumesa destácase tanto a magnífica colaboura que o goberno municipal atopou por parte dos expertos contratados pola empresa que se fai cargo da elaboración do PXOM para o estudo dos xácigos, como por parte de veciños e propietarios das fincas nas que foron localizados os túmulos. A zona megalítica, que debe ter unha antigüidade superior aos catro mil anos, emprázase na zona de Gunturiz, na parroquia de Santa María de Ombre. 

Na comunidade galega, a día de hoxe, existen unhas 5.000 mámoas. Algunhas delas teñen a súa orixe no século VI a.C., mentras que outras poden ser algo máis recentes. Neste caso, poden situarse os túmulos datados dous séculos antes da chegada de Cristo. No caso do municipio de Pontedeume lugares como Seixas serven para identificar as construcións megalíticas emprazadas na parroquia de San Martiño, mentras que topónimos como Pena Grande e Campo da Carreira tamén son referencia das que están vencelladas a Ombre, ademáis das agora localizadas.


22/03/2012

Mariña Patrimonio informa dun novo xácigo arqueolóxico na mariña lucense

MariñaPatrimonio
22/03/2012
A Mariña

O pasado mes de novembro MariñaPatrimonio comunicou ao Servizo de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia sobre a existencia dun novo xacemento arqueolóxico situado a 300 metros do casco urbano de Foz, no lugar do Carreiro, entre as praias de Llas e a Rapadoira.


Imaxe aérea do castro costeiro do Carreiro en Foz (FOTO: mrpatrimonio)

Trala súa inspección polos arqueólogos de Patrimonio, foi incluída no Inventario de Xacementos Arqueolóxicos da Dirección Xeral de Patrimonio coa clave GA27019021 e coa denominación Xacemento O Carreiro- Marzán.

O Servizo de Patrimonio non especifica o período histórico nin de que tipo de xacemento se trata. MariñaPatrimonio opina que hai indicios suficientes para consideralo un castro costeiro. A cerámica atopada no lugar, as estruturas que se atopan á vista e a súa morfoloxía gardan unha gran similitude con outros castros costeiros de Foz e da Mariña. O que diferenza este asentamento é a súa complexidade e o seu gran tamaño.

Detalle dos materiais que conforman os muros do castro (FOTO: mrpatrimonio)

A meirande parte dos castros costeiros aséntanse sobre unha soa península, aínda que se coñecen algúns que ocupan máis terreo e máis dunha península, tales como o de Cangas (Foz) e o de San Tirso (Xove).

O castro do Carreiro esténdese por catro penínsulas cunha extensión de aproximadamente 6 hectáreas, o que o converte nun dos castros costeiros máis grandes da Mariña.

As defensas neste tipo de xacementos, situados no istmo da península, consisten nun sistema de foxos e parapetos que aíllan e protexen o poboado castrexo. Na península máis ao oeste do asentamento do Carreiro obsérvanse tres foxos picados na rocha, na actualidade recheos e tapiados pola construción do paseo marítimo.

Foxo escavado na rocha hoxe soterrado polo paseo marítimo (FOTO: mrpatrimonio)

Na península máis ao leste atópase unha finca estreita e alongada cun forte desnivel, que podería ser parte do foxo e parapeto.

Nas fotos aéreas do "voo americano do 56-57" aprécianse estes foxos e os parapetos; hoxe, lamentablemente, case desaparecidos baixo a estrada que vai de Llas á Rapadoira.

Foto aérea na que se aprecian en vermello varios foxos e parapetos (FOTO: mrpatrimonio)

Na zona dos cantís pódense ver varios muros das cabanas do castro, muíños e cerámica común de tradición indíxena. Tamén se atopan numerosos fragmentos de cerámica construtiva con armazón vexetal, vinculada con fornos posiblemente de actividade metalúrxica. Neste castro hai unha mina, disque de ouro, que foi tapada no ano 1994 ao construír o paseo marítimo.

A tradición oral cóntanos da existencia dunha cova no Pico do Castro de Foz a un quilómetro do Carreiro. Esta furada tería dúas saídas, unha iría ata o Cu do Castro (castro de Llas) e outra ata O Carreiro.

Muíño encastrado nun dos muros do castro (FOTO: mrpatrimonio)

A estrada Llas- Rapadoira destruíu unha boa parte do sistema defensivo, a construción do paseo marítimo tamén lle afectou negativamente e sobre o xacemento levantáronse catro vivendas unifamiliares; malia todo isto, O Carreiro mantén moitas hectáreas, presumiblemente intactas, que deben ser protexidas porque a protección e unha adecuada xestión do noso patrimonio supón unha riqueza cultural que atrae o turismo e, en consecuencia, reporta beneficios económicos.

Lei de Costas ? (FOTO: mrpatrimonio)




20/03/2012

Achados restos prehistóricos nas obras da autovía en Baio

La Voz de Galicia
11/03/2012
Carballo

Restos arqueolóxicos de máis de catro mil anos de antigüidade foron descubertos recentemente en plena obra da autovía da Costa da Morte, entre Carballo e Berdoias. En concreto, apareceron nos traballos previos á construción o que parecen evidencias dun asentamento prehistórico.

Á espera dun estudo máis detallado que se está elaborando (e que analizará a Dirección Xeral de Patrimonio), correspondería a un poboado situado nun período entre o Calcolítico (ou Idade de Cobre) ata a Idade de Bronce. Cronoloxicamente, entre finais do cuarto e inicios do segundo milenio antes de Cristo.

Este asentamento atópase na zona coñecida como O Valouco, na parroquia de Baio (non lonxe da igrexa vella e cara ao oeste), do que xa constaba a existencia dunha mámoa, tanto no plan urbano do Concello de Zas como na documentación avaliada a principios do 2009 pola Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental para o desdobre da vía entre Zas e Vimianzo, nunha distancia de 16,46 quilómetros, resolvendo que non era necesaria unha declaración de impacto ambiental.


Logo das análises realizadas desde o mes de outubro por un equipo de arqueólogos houbo varios achádegos. Destaca, segundo a información proporcionada pola Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, a localización de once fondos de cabana (só a pegada, sen estrutura) de varias tipoloxías e dimensións, ademais de nove gabias lonxitudinais «de dubidosa adscrición, tanto cultural como cronolóxica, e funcionalidade». Tamén apareceron 27 fosas circulares ou ovaladas dispersas, 35 buracos de poste, unha estrutura de combustión, un fogar e unha estrutura indeterminada, formada por grandes lajas graníticas.

O material arqueolóxico recuperado nestes traballos «é reducido», con 62 pezas cerámicas e 21 líticas (pedras).

Os traballos de escavación arqueolóxica realizados ata o momento consistiron no rexistro, documentación e escavación das estruturas de Valouco, nunha área situada entre os puntos quilométrico 0,240 e 0,480 (desdobre de Baio a Vimianzo), abarcando unha superficie aproximada de 11.650 metros cadrados, algo que permitiu «coñecer a estratigrafía e potencialidade arqueolóxica do subsolo», indican os arqueólogos no informe remitido á Consellería de Medio Ambiente.

Valoración realizada
Os expertos engaden: «Á vista dos resultados obtidos, desde o punto de vista patrimonial consideramos que o xacemento de Valouco foi o suficientemente valorado tras escavar, rexistrado e documentado en planta todas as estruturas arqueolóxicas localizadas na área de ocupación». Mentres se elabore o informe arqueolóxico, o arqueólogos manteñen «a cautela» sobre a superficie indicada.

Os arqueólogos recuperaron 62 pezas cerámicas e 22 líticas, entre outros achádegos.



10/11/2011

A primeira entrada á cidade íbera de Puente Tablas, ao descuberto

El Mundo
14/10/2011
Jaén

El yacimiento jiennense de Puente Tablas ya tiene entrada. El Centro Andaluz de Arqueología Ibérica (CAAI) de la Universidad de Jaén (UJA) ha descubierto la puerta sur de este 'oppidum' (zona elevada cuyas defensas naturales han sido reforzadas por el hombre) que acoge el único palacio íbero excavado en la comunidad autónoma.

Además de lo que supone para el enclave situado a unos tres kilómetros de la capital, esta puerta constituye un descubrimiento fundamental para la investigación de la historia íbera de Andalucía, ya que tiene como particularidad que no conoció la romanización. Esto la convierte en una de las pocas puertas completamente íberas excavadas en la región.


Desenterrada en la segunda intervención realizada este año en el yacimiento, la entrada se construyó en el siglo VII a.C., cuando se fortificó por primera vez el lugar; se levantaron dos bastiones que, en paralelo, trazaron un camino de algo más de 14 metros que atravesaba la fortificación, con un ancho continuo de casi cuatro metros.

La puerta se mantuvo vigente, con sucesivas adecuaciones del pasillo de acceso, hasta bien avanzado el siglo IV a.C., cuando el 'oppidum' se abandonó. Alrededor de un siglo después, el lugar se volvió a ocupar. Para entonces, sin embargo, el paso del tiempo había hecho mella en la entrada: uno de los citados bastiones había sufrido un fuerte proceso erosivo.


Quizás por ello, los nuevos habitantes de Puente Tablas decidieron cambiar el modelo de entrada: desmocharon el otro bastión y, ligeramente desviada de la anterior puerta, construyeron una nueva, acortando la longitud del pasillo hasta los tres metros y reduciendo su ancho a la mitad.

Todavía hoy se conservan los goznes de la puerta al inicio del pasillo; en cuanto al material en el que estaba construida, los restos de carbón recogidos aclararán en el futuro el tipo de madera de la que estaba hecha.


"Además de esta puerta sur, que es la que mira hacia La Guardía (municipio cercano a Jaén capital), donde habría seguramente otro 'oppidum' importante, probablemente hay más puertas, como una norte que comunicaría con Iliturgi y Cástulo", ha explicado esta semana sobre el terreno Arturo Ruiz, director del CAAI y responsable de los trabajos de excavación junto a Manuel Molinos y Eva Montes.


"Entrar por la puerta, visitar el palacio, visitar las casas, con calles a un lado y otro. De esta manera, el visitante tendrá el mayor conocimiento sobre lo que es un 'oppidum' en Andalucía", ha asegurado.

Junto a las casas excavadas asociadas a una larga calle que discurre en dirección este-oeste, el palacio y el largo tramo de fortificación excavado que en algunos puntos alcanza más de cuatro metros de altura, la puerta sur recién descubierta constituye un elemento inmueble más de los que hacen del conjunto de Puente Tablas, con sus más de cinco hectáreas, la ciudad ibera mejor conocida de Andalucía.

16/06/2011

II Xornadas Mouras: Mesa Redonda



II Xornadas Mouras
As Pontes, decembro de 2010

4ª parte: Mesa Redonda - A posta en valor do Camiño dos Arrieiros

Intervencións a cargo de:
- Carlos Otero Vilariño (CSIC)
- Ismael Blanco (PDPP)
- Marcial Tenrreiro (UDC)
- José Castro (Euroeume)

08/06/2011

Eucaliptos hasta en los castros

El País
3/06/2011
Lugo

En una de las tres murallas del castro de Coto da Vela, en el municipio lucense de Xove, se han plantado árboles incluso encima de los torreones. Da el aspecto de un bosque de eucaliptos, especie arbórea que en la edad adulta puede llegar a tener una altura de hasta 60 metros. El Seprona de Xove y el Servicio Galego de Patrimonio de la Xunta ya están al corriente de la situación, tras interponer denuncia los ecologistas de Adega y Mariñapatrimonio, de los importantes daños en yacimientos castrexos.

Castro do Coto da Vela

Pero la denuncia no se detiene en este castro de Xove, sino que va más allá y se extiende a otro próximo a Pereiraboa, en Xove también, y el de Castelo de Celeiro, en el ayuntamiento de Viveiro. Los ecologistas atribuyen los desperfectos a talas y repoblaciones, con orificios para plantar que son perfectamente visibles. "Entran en los castros y con maquinaria pesada destrozando todo", constata el portavoz de Mariñapatrimonio, Manuel Miranda, quien acusa a "particulares o empresas madereras" de los desperfectos.

Castro do Castelo de Celeiro

Pero todo el peso de la responsabilidad lo hace recaer sobre la Xunta por autorizar las talas. "El Gobierno gallego da permiso para hacer eso", pese a que el castro do Coto da Vela está inventariado y catalogado como tal por la consellería. Es aquí donde pone el acento Miranda, al advertir de la presencia de esa especie arbórea sobre una muralla y dos torreones, en uno de los castros más espectaculares de la Mariña lucense.

El alcalde en funciones de Xove, el popular Demetrio Salgueiro, asegura desconocer los estragos. "De los castros de los que se habla realmente no me consta que se hiciera ninguna actuación", señala. Con todo, sí admite que "se limpiaron pistas como se hace habitualmente para el trabajo de prevención de incendios forestales". "Como se hizo toda la vida", sentencia. El regidor asume, por lo demás, que "el plantar eucaliptos es algo endémico de la zona y de toda Galicia". "No tengo constancia que se plantaran encima de los castros, ni nada por el estilo", repite.

A él no le consta, pero sí a las dos organizaciones ecologistas que han comprobado cómo en los yacimientos "se hicieron movimientos de tierra con palas mecánicas para la apertura de nuevos caminos, llegando a cortar los parapetos de defensa". "Estas remociones de tierra con medios mecánicos también se llevaron a cabo en la posterior replantación del monte, que dejó a la vista restos arqueológicos como cerámica o molinos", lamenta Miranda. Los eucaliptos se han plantado por "miles", dando ese aspecto de "bosque", subraya.

En un comunicado de prensa, se preguntan al unísono Adega y Mariñapatrimonio "dónde están los poderes públicos, ayuntamientos y Xunta, que por ley tienen la obligación de velar y proteger el patrimonio que es de todos". "Y no deja de ser paradójico que la Administración con la máxima responsabilidad en la defensa del patrimonio, como es la Xunta, sea también la que autoriza las talas con maquinaria pesada en yacimientos arqueológicos, sabiendo el impacto que eso supone para los bienes catalogados", protestan. La repoblación de eucaliptos no se lleva a cabo artesanalmente, como se podía hacer antes, sino que se emplean grandes excavadoras que "arramblan" con todo, denuncian los ecologistas.

Recientemente denunciaron también el "relleno ilegal" de otro castro, el de Sumoas en Xove. Esto sí que lo conoce el alcalde de Xove. "Lo que me consta es lo que se hizo recientemente en el castro de Sumoas, una zona que estuvo plantada de eucaliptos. Se compró esa parcela al anterior propietario, que cortó los árboles. El ayuntamiento arrancó los troncos y explanó el terreno. A lo mejor se echó un poco de tierra vegetal para regular la explanación, pero todo fuera de la superficie catalogada", justifica Salgueiro. Miranda pide al ayuntamiento que combata estas prácticas y no permita que un castro se convierta finalmente en un eucaliptal.

Un movimiento de tierras causó estragos en el castro de Castelo de Celeiro y dejó desperdigados trozos de piedra de molino y de cerámica.

07/06/2011

Hallan restos de un posible asentamiento normando en San Román, en O Vicedo

La Voz de Galicia
2/6/2011
Viveiro

El colectivo MariñaPatrimonio ha localizado en la playa de San Román, en O Vicedo, el que podría ser el primer asentamiento normando descubierto en Galicia. Los normandos -vikingos que se establecieron en Normandía en el siglo X y lograron conquistar Inglaterra en el siglo XI, como explica Manuel Miranda, portavoz del colectivo- levantaban fortificaciones muy singulares (motte & bailey, traducido como mota, mouta ou moutillón). Constaban de un montículo de tierra, sobre el que se erigía una especie de castillo, de madera. Alrededor, señala Miranda, cavaban un foso, que lo separaba del recinto donde se ubicaban las casas, de madera, rodeado de una empalizada.


La toponimia alertó al portavoz de MariñaPatrimonio. «Na praia de San Román hai un sitio que se chama Moutillós, tense dito que era un castro, pero ao chegar alí daste conta de que non reúne as características dun castro», subraya. En este sentido, Manuel Gago, profesor universitario e investigador de las invasiones de los normandos en Galicia, apunta que «nun castro, as principais e máis grandes defensas están na entrada do recinto e dentro hai plataformas ou pequenos recintos con parapetos. Nas motte & bailey é ao revés».


MariñaPatrimonio remitirá un escrito a la Dirección Xeral de Patrimonio informando de este descubrimiento. «Habería que realizar unhas catas arqueolóxicas para verificar que se trata dunha mota, pero hai unha posibilidade altísima de que se trate deste tipo de asentamento normando, porque coincide tanto o topónimo como a forma», recalcó Miranda. En este lugar ha encontrado incluso restos de piezas cerámicas.

28/04/2011

Na procura do patrimonio rianxeiro

La Voz de Galicia
26/04/2011
Rianxo

Non é que aos rianxeiros lles embargue o espírito de Indiana Jones cada vez que se dispoñen a tentar acadar algún dos numerosos recursos arqueolóxicos diseminados polo municipio, é que non lles queda máis remedio. Iso sentiron os integrantes dunha comitiva que hai uns días visitou algún dos xacementos máis importantes do municipio. Os aguerridos sendeiristas víronse obrigados a usar os bastóns que portaban para apoiarse e facilitar a camiñada con ferramentas indispensables para abrirse paso entre a maleza. E é que, o que prometía ser un tranquilo paseo polo monte, converteuse nunha odisea en busca dunha arca perdida que, neste caso, ben podería chamarse petroglifo da Foxa Vella ou mámoas dos Campiños.

Estado actual da cámara megalítica da mámoa do Campiño

O punto de partida da ruta foi Rianxiño, onde existe un castro descoñecido para boa parte dos veciños da localidade. Aínda que o certo é que nunca se escavou, de modo que o único que alí pode verse é un montículo infestado de árbores e plantas e rodeado dun foxo cuberto pola vexetación.

Seguindo co trazado previsto, nova parada nunha zona pedregosa na que, o que máis e o que menos, párase a observar cada roca en busca de sinais prehistóricos. Parece ser que a zona está infestada de petroglifos, aínda que a maleza e o espolio das pedras dificultan a tarefa de dar con eles.

Petroglifos da Foxa Vella 1 (Galería do CRA de Rianxo)

A zona do Alto do Corniño é o seguinte lugar de observación, aínda que os profanos na materia acaban por pisar os gravados -que amosan peculiaridades propias de Rianxo como o debuxo das patas dos cervos con tres trazos- para evitar que os toxos campen ás súas anchas. Ao parecer, unha malla laranxa sinalizaba os elementos arqueolóxicos, pero acabou irremediablemente engulida pola maleza.

Petroglifos da Foxa Vella 2 (Galería do CRA de Rianxo)

Con todo, a gran aventura do día, que obrigou aos máis fortes do grupo a librar unha batalla a corpo descuberto coa natureza, foi a chegada ao petroglifo da Foxa Vella, xa na parroquia de Asados. Trátase dunha pedra infestada de petroglifos que conta con elementos tan inusuais como a marca dunha man, puñais ou cruces. Un suspiro de alivio escápaselle a un cando ao chegar ao lugar ve finalmente a pedra. Porque antes foi preciso ir abríndose paso a bastonazo limpo entre a espesa vexetación, máis alta que os excursionistas nalgúns tramos, e baixar por un empinado e esvaradío terreo. E iso que non fai tanto, no 2006, a Xunta realizou un investimento para a súa posta en valor.

Petroglifos da Foxa Vella 3 (Galería do CRA de Rianxo)

Para chegar ao petroglifo da Foxa Vella é preciso abrirse paso a bastonazos.

20/04/2011

Atopan un enterramento neolítico de 6.000 anos xunto ao mercado da Boquería de Barcelona

El País
20/04/2011
Barcelona

Os restos inhumados, posiblemente dunha muller que viviu hai 6.000 anos, con algúns dos seus elementos persoais, apareceron durante as obras de ampliación do parking na praza da Gardunya de Barcelona, segundo explicou Ferran Puig, xefe de servizo de Arqueoloxía do Museo de Historia de Barcelona (MUHBA).

Enterrada en posición fetal e acompañada dos seus obxectos de ornamento persoal líticos e de óso, como un brazalete de contas de variscita, un material orixinario das minas neolíticas de Gavà; un colar de esteatita e un colgante co cabeiro dun xabaril, a muller pertenceu, segundo Puig, a un grupo de persoas nómades segundo as tempadas do ano, que cultivaba e era gandeiro de forma incipiente e que colleitaba moluscos.

Despois do seu achado, os restos e os obxectos serán trasladados ao centro de restauración do Muhba onde se procederá á súa preservación e o seu estudo completo, cousa que permitirá corroborar a data exacta na que a muller viviu. Algo que non estará exento de dificultade, xa que Puig avisou de que os ósos se atopan en mal estado pola acidez do substrato, polo que non se poderán conservar aínda que si contribuirán á datación do conxunto mediante o Carbono 14.

Puig non descartou que nos arredores da praza haxa outros restos, aínda que advertiu de que moitos poidan terse perdido en épocas anteriores pola intensa utilización deste espazo que foi ocupado durante época romana, medieval e moderna, momento no que o solar estivo ocupado polo convento de Jerusalém xa desaparecido.

Segundo Joan Roca, director do Muhba, o achado "permite ter unha perspectiva xeral deste crebacabezas e lograr un coñecemento suficiente profundo desta época". O director asegurou que o centro que dirixe está a preparar para "dentro de dous ou tres anos" unha exposición sobre este período histórico da cidade.

14/04/2011

VIDEOREPORTAXE: Roteiro polos Penidos do Valadouro

Roteiro Cultural polo CONXUNTO ETNOGRÁFICO E ARQUEOLÓXICO DE SANTO TOMÉ DOS PENIDOS (Concello do Valadouro), organizado pola Liga Céltiga Galaica que tivo lugar o pasado 9 de abril.

31/12/2010

Piden ampliar os imputados polo expolio na Cova de Chaves

A Asociación Pública para a Defensa do Patrimonio Aragonés APUDEPA vén de solicitar a ampliación da listaxe de imputados no proceso que se está a levar a cabo no Xulgado nº3 de Huesca en relación ao "gravísimo expolio" arqueolóxico perpetrado na Cova de Chaves, no couto de Bastarás. En concreto, a asociación quere que, ademais dos imputados que figuran no mesmo, o administrador e apoderado da empresa Fimbas, inclúase por posible delito contra o patrimonio histórico, a Victorino Alonso, accionista maioritario da nomeada empresa, propietaria do couto de caza de Bastarás, e de Ferpi, Transportes y Obras SA.

Chaves expoliada, vista desde o interior. Foto Pedro Ayuso

Nunha comunicación remitida por Apudepa, a asociación lembra que o expolio da cova tivo lugar a finais de outubro de 2007, ainda que non se tivo coñecemento do mesmo ata case un ano e medio máis tarde. " Removéronse máis de 1.000 metros cúbicos de terra en apenas 24 horas, o que confirma a destrución case por completo dos niveis arqueolóxicos do Neolítico", asegura a asociación, que engade, que, "ao parecer, o material extraído depositouse nunha finca próxima, que foi roturada, pero, que saibamos, nada se ten comprobado sobre o depósito dos restos arqueolóxicos. Acaso foron vendidos? Non o sabemos", sinalan. Apudepa tamén solicita a comparecencia do conselleiro de Medio Ambiente e do director xeral de Patrimonio Cultural, "para que respondan en relación a unha posible neglixencia sobre as súas responsabilidades inherentes aos seus cargos".

17/11/2010

El oleaje arranca piedras del muelle de Bares protegidas por Patrimonio

La Voz de Galicia
12/11/2010
Carla Elías

En el cabo de Estaca de Bares, situado en el municipio de Mañón, se encuentra el puerto en activo más antiguo de Galicia. Una zona que se ha visto gravemente destrozada esta semana por el paso del temporal Becky. El alcalde de Mañón, Alfonso Emilio Balseiro, asegura que el Concello está trabajando con Portos de Galicia y Demarcación de Costas para estudiar el estado de la zona y elaborar un plan de recuperación.

Las piedras que delimitan el muelle y el dique de Estaca de Bares están constituidas por bolos de granito procedente de la comarca, y se trata de patrimonio protegido por la Consellería de Cultura. Parte de este espigón ha sufrido importantes desperfectos que aún se pueden ver en la zona. «El mar arrancó algunas de las piedras que forman el dique, arrinconándolas en el fondo, algo que ya ha pasado antes con la venida de otros temporales», explica el primer edil.

Será Patrimonio quien debe tomar cartas en el asunto cuando el Concello envíe un informe a la dirección general notificando lo sucedido. Si se lleva a cabo este proceso, técnicos de la Consellería de Cultura se trasladarán hasta la zona para elaborar un informe sobre el estado de los restos arqueológicos y determinar si se desarrolla algún trabajo de recuperación.

La fuerza del oleaje también afectó a las antiguas fábricas de salazón que ya se encontraban en situación de abandono antes de la tormenta. El temporal tiró parte de los muros que miraban hacia la ría y empeoró el estado de la estructura externa. El Concello no prevé medidas para rehabilitar estas construcciones, y asegura que «no tienen importancia patrimonial».

Historiadores, investigadores y expertos en la materia no se ponen de acuerdo para determinar el origen del puerto de Bares. Según las tesis de Federico Maciñeira, pionero en arqueología, el nacimiento del espigón artificial se remonta a orígenes fenicios. Pero posteriormente otros historiadores han determinado la posibilidad de que el recinto fuera construido más tarde, en la época romana, que se puede vislumbrar en los restos de las antiguas fábricas de salazón. En lo que todos coinciden es que se trata de una edificación de ingeniería hidráulica singular con características únicas que deben ser preservadas.

27/09/2010

Santa Linya, ¿arqueología y/o escalada?

desnivel.com
17/09/2010

Un documental realizado por la productora VLO analiza la polémica y los desencuentros entre el colectivo de escaladores y el equipo de arqueología en la Cova Gran de Santa Linya. Todas las partes implicadas dan su punto de vista.

Los orígenes
Según Rafael Mora, catedrático de historia e investigador de Santa Linya, este yacimiento “se descubre en 2002, no porque se hubieran hecho prospecciones, sino que son los vecinos de Sant Llorenç de Montgai, que ya conocían la cavidad, quienes nos traen aquí”. “Al llegar”, prosigue, “vemos que tiene muchas posibilidades a nivel arqueológico; es el momento a partir del cual se comienzan a pedir permisos y a trabajar de forma sistemática”.

En cuanto a Santa Linya como escuela de escalada, el equipador local Víctor Fernández explica cómo, allá por 2003, “un compañero me dijo que viniera a ver la cueva; al principio, no vi demasiadas posibilidades, pero ya había dos vías abiertas, con lo que no fuimos los descubridores. A partir de ahí, empecé a abrir vías más cortas, para explorar las posibilidades, y se enteró Dani Andrada; año tras año, empezó a crecer el número de vías y a venir más y más gente”.

La importancia arqueológica
“Habitualmente, cuando nos encontramos con un sitio arqueológico, este ya había sido agujereado y vaciado a principios de siglo, porque se conocía como yacimiento y han ido trabajando en él sucesivas generaciones de arqueólogos”, cuenta Mora, quien desvela que “la sorpresa de esta cueva es que en 2002 no se conocía a nivel arqueológico ni a nivel patrimonial y, por tanto, no había ningún sondeo hecho ni se conocía su potencial estratigráfico. Eso ya la hace importante en el sentido de que, si había registro arqueológico, estaría entero, nadie lo habría vaciado”.

El historiador explica también que “por su cronología a nivel cultural, tiene todas las transiciones, es decir, que tenemos prehisoria reciente, mesolítico, paleolítico superior y paleolítico medio, y tenemos todos los puntos de transición entre unos y otros, y eso la hace doblemente interesante. Además, si miramos un mapa de Cataluña, en el interior apenas tenemos muestras de prehistoria reciente, especialmente restos de actividad doméstica, que se concentran en la zona de la costa”.

En ese mismo sentido, se expresa Gemma Hernández, jefe del Servicio de Arqueología y Paleontología de la Generalitat de Cataluña: “La Cova Gran de Santa Linya es muy importante porque nos aporta una información muy valiosa desde el final de los últimos neandertales y lo que sería el hombre con unas características más modernas; nos hace un retrato de los últimos 50.000 años de nuestra evolución”.

La importancia para la escalada
El documental también ofrece la perspectiva de la importancia de Santa Linya para el mundo de la escalada deportiva. Víctor Fernández lo resume diciendo que “hay 40 vías por encima de octavo grado, que ya es un nivel muy, muy alto, y después tiene siete vías de noveno grado, que es el máximo grado encadenado. Y tener todas esas 50 vías juntas, una al lado de la otra, hace que toda la élite mundial quiera venir aquí”.

Dani Andrada también defiende uno de sus terrenos de juego favoritos: “Es una de las cuevas de mayor dificultad del mundo, con varias vías de 9a hacia arriba y varios proyectos por hacer. Hay dos vías que pueden ser de las más duras del mundo, que están todavía por encadenar. Realmente, nunca he encontrado una zona con tanta dificultad, tantas vías duras juntas”. El madrileño, afincado en Lleida en parte ‘por culpa’ de Santa Linya, concluye que “es un lugar muy especial para el mundo de la escalada; si no escalas, es difícil de entender que sea tan importante para el mundo de la escalada”.

Tan importante que ha llevado a otros escaladores de orígenes alejados a establecerse también en la zona como Daila Ojeda y Chris Sharma, que también intervienen en el vídeo. El californiano asegura que “en la cueva hay la concentración más alta de vías duras del mundo; en escalada deportiva no vas a encontrar un muro mejor que Santa Linya” y sentencia que “es un lugar perfecto para escalar; representa un estilo futurístico para la escalada”.

La problemática de las negociaciones
“Desde el equipo de inverstigación, se considera que han dado toda la información y explicaciones para intentar ordenar el tema y los escaladores consideran que han sido tratados de manera prepotente”, resume Gemma Hernández el conflicto. “Los escaladores, no responden a una estructura jerarquizada, no hay nadie que ostente la representatividad del colectivo; también estamos en contacto con la FEEC, pero tampoco representa a la comunidad de escaladores”, agrega, como una de las dificultades a la hora de negociar medidas.

Víctor Fernández plantea que “no necesitas un carnet para escalar, ni siquiera estar federado; y hay un desconocimiento tan grande de nuestro deporte que ni las autoridades saben si podemos escalar o no, o qué necesitamos y qué no”. “No nos hemos colectivizado nunca, porque no nos ha hecho falta organizarnos así; en cambio, los arqueólogos tienen el aval de la Generalitat y entonces todo lo hacen a través de ella. Nosotros lo hacemos todo individualmente y nos hemos sentido discriminados porque nunca hemos podido demostrar nuestra fuerza”, reflexiona Víctor.

Este es el punto donde la red de escaladores XESCA entra en acción, para intentar recoger el sentir del colectivo de escaladores y convertirse en interlocutor válido ante la administración. Eduard Burgada, responsable de la asociación, señala que “el problema que tienen los escaladores es que no se consideran como colectivo sino como individuos. Eso lleva a que normalmente la consciencia que hay por las otras partes es que son una panda, con cuatro por aquí y cuatro por allá… no tienen la sensación de que haya entidad. No podemos crear un grupo de presión, porque no estamos organizados”.

Organización temporal
A pesar de ese hándicap de representatividad, escaladores y arqueólogos han llegado al acuerdo de repartirse la cueva de Santa Linya temporalmente: el verano para las excavaciones y la primavera y el otoño para la escalada. En estas negociaciones ha intervenido, con un papel mediador, la alcaldesa del pequeño municipio al que pertenece la cueva, Les Avellanes i Santa Linya, Mª Carme Garrofé: “el Ayuntamiento intenta encontrar el equilibrio entre los dos estamentos; pensamos que se pueden hacer las dos cosas perfectamente. Además, los propietarios de los terrenos han delegado en el Ayuntamiento la representación en las negociaciones, con la voluntad de que las dos actividades se puedan realizar en la cueva”.

El hecho es que, para un pueblo pequeño, tanto escaladores como arqueólogos y escolares que visitan el yacimiento representan una fuente de riqueza económica y vitalidad social, deportiva y cultural a la que no están dispuestos a renunciar.

De todos modos, Gemma Hernández no duda en dar un sereno golpe de autoridad sobre la mesa: “El patrimonio arqueológico tiene la consideración de dominio público, es decir, una villa romana por ejemplo es de la Generalitat, aunque se encuentre dentro de una finca o solar de propiedad privada. Además, tenemos que tener en cuenta que los yacimientos arqueológicos en cueva no son sólo el substrato que contiene, sino que la cueva misma forma parte del monumento, porque está haciendo, por decir algo, de habitáculo; es como si a una catedral le quisiéramos negar que la estructura arquitectónica sea monumento, y que el monumento sea sólo el altar. Abriendo vías de escalada la están dañando; nadie dejaría que los escaladores abrieran vías en el Palau de la Música”.

Una apreciación respaldada también por el profesor de Derecho Administrativo de la Universidad Autónoma de Barcelona: “La consideración de dominio público de estos bienes hace que, no sólo disfruten de una especial protección, sino que al fin y al cabo sea la administración quien decida sobre los mismos. Esta protección implica que la administración debe cuidar del yacimiento y preservarlo, tanto del medio físico como de toda intervención humana, aunque no necesariamente debe contemplar que no se pueda realizar ninguna otra actividad”.

Compatibilidad
Los escaladores afirman con contundencia que la compatibilidad entre las dos actividades es posible, garantizando todo su respeto a los trabajos y las excavaciones. “Sólo tiene que haber voluntad por parte de todos”, comenta Víctor Fernández, “nosotros seguro que no dañamos nada, igual que los arqueólogos no tienen porqué dañar nada de la pared. Trabajamos con dos medios diferentes y los dos son suficientemente grandes y tolerantes como para llevar nuestra actividad a cabo aquí”.

El escalador y fotógrafo especializado Pete O’Donovan, habitual de la cueva, está seguro de que “lo podemos conseguir si todos somos más sensibles y entendemos los puntos de vista del otro. Los escaladores pueden existir sin dañar el entorno. Todos tenemos que contribuir a hacerlo bien. No tenemos que tirar basura, no debemos molestar más de lo necesario y, si es posible, tenemos que trabajar conjuntamente con ecologistas y arqueólogos”.

Futuro
También la alcaldesa Garrofé se muestra partidaria de la compatibilidad: “No pensamos en la prohibición de la escalada, ni mucho menos. Hace años que hacemos excavaciones, es muy importante lo que se está encontrando y creemos que se tiene que proteger, y la escalada es una actividad paralela que se puede seguir haciendo si hay respeto por lo que se va encontrando. El yacimiento está en la base de la cueva, la escalada en las paredes, y ceremos que será totalmente compatible. En un futuro lejano, ya veremos”.

Menos optimista es Gemma Hernández: “Empezamos pensando que sería un yacimiento del paleolítico medio y nos hemos encontrado también con restos del calcolítico y del neolítico, que son de vital importancia. Primero pensábamos que el yacimiento estaba centrado sólo en un lado de la Cova Gran, pero hemos podido documentar que no, que se ocupa toda la cavidad. Además, la cueva está inmersa en un proyecto de dinamización hacia las escuelas, que es la manera de devolver a la sociedad el esfuerzo y la inversión que se está haciendo en la investigación, con lo que hay continuas visitas guiadas de escolares, con todo el apoyo del Departament de Ensenyament, que ha dedicado incluso un profesor que solo se dedica a esto”.

La jefe del Servicio de Arqueología y Paleontología de la Generalitat termina diciendo “con el corazón en la mano, que estamos haciendo todo lo posible para que sea compatible, pero es muy agresivo la escalada en la Cova Gran. No quiere decir que la escalada tenga que desaparecer de la zona, pero quizás sí de la Cova Gran”.

Rafael Mora lo contextualiza diciendo que “llevamos aquí siete años y sólo hemos estudiado la potencialidad arqueológica que tiene, y todavía no hemos llegado a la base. Nuestro trabajo básicamente consistirá en preparar el yacimiento para que futuras generaciones puedan trabajar en él”.

¿Un futuro sin Santa Linya?
A los escaladores, no les seduce nada un futuro sin la posibilidad de escalar en Santa Linya. Víctor Fernández considera que “las dos actividades son lo suficientemente importantes y pueden aportar mucho a este pequeño pueblo; la gente es consciente de ello y está a favor de que las dos actividades se lleven a cabo. Nosotros seguiremos trabajando para demostrar que lo que hacemos es positivo para nosotros y para la gente del pueblo”.

“Sería una gran pena para el mundo de la escalada y el alpinismo que Santa Linya se cerrara”, afirma lacónico Iker Pou. Mientras Daila Ojeda apunta que “este es el centro de la dificultad en la Península y si lo cierran sería como poner una barrera a la escalada deportiva en nuestro país”.

Chris Sharma, por su parte, reflexiona que “la cueva es muy importante por su pasado, pero también lo es por lo que está pasando ahora, que son los récords mundiales que están saliendo de esa cueva. Son cosas muy importantes que hay que preservar también”.

05/08/2010

Os expropiados de Elviña avisan de que loitarán ata o final polas súas casas

Ideal Gallego
5/08/2010
Redacción

«Estamos dispostos a poñernos diante das máquinas para evitar que derruben as nosas casas». Un dos dous expropiados de Castro de Elviña que xa recibiron a orde de desaloxo da súa vivenda para o día 14, Lois Gómez, avisou onte de que tratará de impedir custe o que custe a demolición da propiedade se antes non se produce un acordo coa Xunta, que, entre outras cuestións, debería garantir o seu realoxo no núcleo. No outro inmoble que deberá quedar libre en menos de dez días, os seus propietarios, Mercedes Gómez e o seu pai, Perfecto Gómez, comparten a mesma postura que o seu veciño. Consideran que a forma de proceder do Goberno galego neste asunto foi, como mínimo, «irrespetuosa», pois en ningún caso, segundo denuncian, tívose en conta a súa opinión. Por iso, aseguran que farán todo ou ruído que sexa necesario para facer valer as súas reivindicacións.


As queixas á xestión dos responsables autonómicos son diversas, aínda que destacan que a falta de información e de consideración ao sentir dos afectados foi a tónica xeral durante os dous anos nos que se prolongaron as negociacións, cuxo punto final, se non o evitan antes, será o traslado destes tres residentes a dous pisos da avenida de Salvador de Madariaga, aos que accederán en réxime de aluguer, xa que non se lles ofreceu a opción de compra, confirmaron.

Muiñeiro
Que fago eu nun piso, que aínda por riba teño que pagar tódolos meses, pregúntase Perfecto Gómez; a piques de cumprir 80 anos, non concibe outra forma de vida fóra do núcleo no que residiu durante décadas e no que aínda se mantén activo grazas ao muíño que nos baixos da súa casa segue explotando e ao que boa parte da veciñanza leva as súas espigas de millo para transformar en fariña. É certo que o Executivo galego tivo en conta o cesamento do negocio á hora de calcular as indemnizacións, pero, para a familia, a cantidade resulta irrisoria. O negocio valórano tan só nun millón de pesetas (6.000 euros), vese claro a pouca consideración que teñen cara ás persoas, sinala a súa filla.


De feito, ao fío deste tema, os residentes poñen sobre a mesa outra cuestión que, baixo o seu punto de vista, non se abordou nin por parte da Administración autonómica nin tampouco da local: a conservación dos núcleos tradicionais. Luís Gómez lembra que nin de lonxe a superficie dos pisos que a Xunta porá á súa disposición compensará os máis de 6.000 metros cadrados que entre os inmobles e as leiras lindeiras serán absorbidos para a construción da residencia universitaria, nas que ambos os afectados teñen hortas das que se autoabastecen practicamente todo o ano. A este espazo súmanse outros 41.000 metros cadrados, procedentes de terreos que serán expropiados tamén a outros veciños de Castro de Elviña.

Segundo entende este residente, a actuación profundará aínda máis na destrución dun dos poucos ámbitos rurais que quedan na Coruña. É precisamente aquí cando reclama a intervención do Concello, pois, indica, no PXOM, Busquets apostaba claramente pola recuperación dos espazos tradicionais, todo o contrario do que se está a facer no Castro.

Xuntanza
Os afectados apelan á reunión que terán o día 18 co delegado da Xunta, Diego Calvo. No encontro, volverán retomar a formulación inicial, baseado en conseguir que o realoxo se produza na zona. Sería, comentan, a solución menos mala, que, por outra banda, aparece recollida na normativa que rexe a ampliación do campus universitario e que, din os veciños, a Xunta négase a acatar de maneira evidente.

Se esta premisa non chega a cumprirse, os expropiados aseguran que loitarán até o final para impedir os derrubes. Solicitan, para iso, o apoio de todo o barrio, que, segundo expresa Lois Gómez, tamén ten a espada de Damocles enriba, xa que a expansión da institución docente é un feito. Este non é un problema individual, é de todo o Castro de Elviña, conclúe.

02/08/2010

Veciños de Elviña terán que deixar as casas en 15 días

Xornal de Galicia
31/07/2010
Sonia Dapena

Os veciños de Elviña-Castro afectados polo proceso de expropiacións para a construción da futura residencia universitaria da Coruña acudiron onte ao edificio da Xunta na cidade para intentar pecharse no despacho do Delegado provincial, Diego Calvo, ao que esixen que paralice o desaloxo de dúas familias, que está previsto para dentro duns quince días. Os afectados, que recibiron as actas do Instituto Galego de Vivenda e Solo (IGVS) para deixar as súas casas no prazo dun mes hai cousa de dúas semanas, néganse a marchar e piden un prezo xusto por ceder as súas propiedades ou aceptar o realoxamento.

Logo de pasar tres anos en litixios co fin de acadar novas vivendas na contorna da futura área residencial e un prezo de mercado polas súas terras, a Administración parece gañarlle a partida aos veciños de Elviña-Castro. Dúas das once familias que quedarán sen fogar para levar a cabo o proxecto xa recibiron o aviso do IGVS polo que lles indican que quedan dúas semanas para cambiar de dirección.

“Tíñamos o compromiso de Diego Calvo e dun representante do IGVS de non desaloxar a ninguén mentres non se firmasen uns documentos preparados polo Goberno bipartito pero o Instituto levantou actas e intentou colarnos o desaloxo nun mes, co cal incumpren o acordado”, explica o presidente da Asociación de Veciños Elviña-Castro Os Rexumeiros, Carlos Maceiras. De feito, o acordo coa Consellería de Vivenda do anterior Executivo aseguraba a construción de novas casas na zona, antes de botar fóra aos veciños.

Promesa dunha resposta
Dada a indefensión na que se atopan, arredor duns trinta habitantes do pobo achegáronse onte á delegación da Xunta na Coruña para esixirlle a Calvo a paralización duns desaloxos que incumpren o compromiso entre as partes. Pero, segundo fontes da Xunta o delegado atópase de vacacións ata mediados de agosto, xusto despois de que se produzan as primeiras expropiacións forzosas, polo que unha representante do Executivo comprometeuse cos veciños a ter resposta nos próximos días.

“Queremos que se paralice a orde, se retomen as negociacións e se cumpran os compromisos adquiridos”, insiste Maceiras, que avisa de que as Administracións –IGVS, Consellería de Vivenda, Universidade da Coruña e Concello, todos implicados na futura obra, licitada por 24 millóns– só teñen dúas formas de sacalos das súas casas: polas boas ou “cos pés por diante”.

A nai de Luís Gómez será unha desas primeiras desaloxadas, pero só lle ofrecen “sete millóns e medio por unha vivenda de 80 metros cadrados”. “Tecnicamente, é posible facernos outras casas pero non queren, ofértannos pisos na rúa Salvador de Madariaga pero temos que pagalos”, comenta Gómez, acompañado por uns amigos que consideran a situación unha inxustiza. Luis advirte de que terán que quitalo da casa pola forza.

Pola súa banda, Manuel López perderá tres pisos e unha terra de máis de 1.000 metros cadrados por 350.000 euros. “Isto é como estar no corredor da morte pero sen saber cando vas morrer; eu xa tiven un infarto polos desgustos porque fixemos todo co noso sacrificio e pouco a pouco e agora nos rouban”, confesa López co nerviosismo no corpo.

A preguntas de Xornal, o representante veciñal recoñece que non confían moito na Xustiza porque levan “20 anos con recursos sen resolver” debido aos distintos procesos de expropiación que sufriu o pobo. “Cremos que incluso hai casos de prevaricacións porque se concedeu unha licenza de obra cando a residencia non cumpre coa normativa municipal”, denuncia Maceiras.

22/07/2010

Comunicado da A.VV. Os Rexumeiros do Castro de Elviña

sanvicenzodeelvinha.blogspot.com
19/07/2010
A Coruña

A Asociación de Veciños Os Rexumeiros quere co presente comunicado facer pública a súa condena enérxica a actitude da Xunta de negar o realoxo no entorno aos veciños expropiados polo campus de Elviña.

Fronte ás promesas dos actuais responsables da Xunta de facer cumprir a normativa que obriga a realoxar os veciños expropiados no propio lugar, o Instituto Galego de Vivenda e Solo acaba de ordenar o desaloxo das dúas primeiras casas e dáselles como única posibilidade ser realoxados en pisos da Coruña.

Os veciños expropiados de casa conseguiran no ano 2009 o acordo para seren realoxados en Castro de Elviña. O cambio político na Xunta propiciou que este acordo non se firmase.

Tras diversas reunións con diferentes cargos da Xunta, que se reafirmaron na busca dunha solución, a asociación obtivera a promesa do director do Instituto Galego de Vivenda e Solo, para negociar o realoxo tras adxudicar as obras da Área Residencial de Elviña.

Entendemos que botar os primeiros veciños para pisos da Coruña sen darlles unha mínima garantía de seren realoxados en Castro de Elviña, tal e como fora prometido, é unha violación dos dereitos dos veciños a un realoxo digno no entorno.

Ante esta situación os veciños adoptarán todas as medidas que estean nas súas mans para evitar este atropelo.

24/02/2010

Ecologistas en Acción acusa al Gobierno de Aragón de ocultar información sobre Bastarás

Diario del Alto Aragón
24/02/2010
La Hoya

Ecologistas en Acción ha acusado al Gobierno de Aragón de mantener el "silencio administrativo" con respecto a la información que solicitaron al Departamento de Medio Ambiente con respecto a la finca de Bastarás. Esta situación, denuncian los ecologistas, se prolonga durante once meses. Por esta razón, se han dirigido al director del Servicio Provincial de Medio Ambiente de Huesca, Inocencio Altuna, para hacerle saber que "habrá actuaciones jurídicas" por parte de Ecologistas en Acción para conseguir la información requerida.

Imagen aérea del Coto de Bastarás donde se emplaza la Cueva de Chaves

Desde la asociación han explicado que Ecologistas en Acción se dirigió varias veces al Gobierno de Aragón, principalmente a la Consejería de Medio Ambiente, para demandar información sobre la finca de Bastaras. "Básicamente -han añadido- , se trataba de conocer el aprovechamiento técnico del coto de caza, el estado de las tramitaciones de denuncias por los destrozos realizados en la finca, la obtención de informes públicos sobre la situación jurídica del espacio público usurpado por la empresa, y los motivos por los que esta empresa deniega el acceso a visitantes que desean conocer los Bienes de Interés Cultural situados en el interior de la finca".

Asimismo, desde Ecologistas en Acción han indicado que en la última reunión del patronato del Parque Natural de la Sierra y Cañones de Guara, celebrada en Colungo, "se volvió a requerir esta información a los responsables del Gobierno de Aragón, pero el silencio administrativo continúa".

A juicio de Ecologistas en Acción, "el Departamento de Medio Ambiente tiene una doble vara de medir, por un lado favoreciendo a los personajes poderosos de la finca de Bastaras que incumplen repetidamente la normativa vigente; por otro lado, incumpliendo sus deberes con los ciudadanos que utilizan los cauces de participación y tramites administrativos previstos en las Leyes".

27/01/2010

Un castro doméstico

El Progreso
27/01/2010
Ana Rodil

Cuando cualquier vecino de una aldea de Galicia hace inventario de sus bienes cuenta con una casa y, en algunos casos, un pedazo de tierra y unos pinos. Pero son muy pocos los que pueden decir que son dueños de un castro.

José Vázquez Otero, O Músico, descendiente de la 'Casa dos Carrelos' de Vilaoscura, en Sober, es el dueño de un castro un poco por herencia y un poco por pasión. Heredó de sus antepasados un pedazo de monte repleto de robles a pocos metros de la parroquia y, además de un alto valor natural, la parcela esconde los restos de una de las construcciones prerrománicas "máis ben feitas de toda a rodeada", apunta su dueño.

El castro, del que se conserva todo el perímetro exterior y varias paredes interiores, ocupa un terreno de poco más de una hectárea y está sobre una cumbre elevada a unos 350 metros sobre el nivel del mar.

La construcción pasó siempre desapercibida para los expertos en patrimonio y muchos vecinos aprovecharon las piedras de sus muros para emplearlas en nuevas paredes y en sus propias casas. Cuando se dejó de plantar pan en las parcelas de alrededor y de sacar leña del monte, el castro quedó totalmente abandonado hasta que hace cuatro anos José Vázquez se propuso comprar los terrenos que formaban parte de él y que no pertenecían a su familia. "A maioría do castro estaba en terreos da casa pero había algún anaco que non, así que mediante vendas e cambios fíxenme co terreo e agora quedanme uns 150 metros por comprar", destacó el músico.

José Vázquez reconoce que la mayoría de sus vecinos "non lle dan aprezo" a la construcción pero para él es una satisfacción ir al castro cuando los robles que lo rodean echan las hojas nuevas.

Gran aficionado a la geografía y la meteorología, Vázquez destaca de los restos prerrománicos que "están moi ben delimitados" y situados a unos 110 metros del río Cabe. La cumbre sobre la que se asienta el castro recibe agua del regato Fontal y en el año 1700 funcionaba en sus inmediaciones un molino.

Afirma este vecino de Sober que no le cuesta nada mantenerlo limpio "porque os carballos son cortalumes naturais e comen a maleza que teñen ó redor" así que su trabajo se limita a arrancar alguna hierba mala y poco más.

Excavaciones
El castro de Vilaoscura está perfectamente documentado y aparece en varios registros oficiales junto a otros de la zona. Además, algunos vecinos recuerdan que en algún momento se realizaron prospecciones sobre el terreno pero eso es algo sobre lo que no hay unanimidad.


A José Vázquez no le gusta la idea de que excaven en el castro para buscar restos de otras épocas porque al fin y al cabo "o que se ve é o que hai e o que pasou a criba do tempo", apunta. A mayores, el peligro que supone para el entorno natural y para los robles la posibilidad de que alguien llegue con una pala a levantarlo todo es algo que tampoco le satisface en absoluto.

Con ochenta y cuatro años José Vázquez pasa el tiempo en dos cosas: en el castro de Vilaoscura y con su saxofón.

Comenzó a tocar en el año 1944 y durante mucho tiempo vivió de la música. Eran los años de esplendor de las orquestas y cuenta José Vázquez que se cobraba bien.

Ahora forma parte de la banda de Sober en la que toca el saxofón barítono, un instrumento que pesa un poco más que los otros pero que "ten moi bo sonido", dice el experto. Este amante del patrimonio y de la naturaleza es uno de los músico en activo más mayores de Galicia.

23/12/2009

Quilómetros de patrimonio

La Voz de Galicia

15/12/2009


Os municipios de Sober e Quiroga están a divulgar as súas principais rutas de sendeirismo mediante iniciativas de diverso carácter. No caso de Sober, partiu da asociación cultural O Coado do Vento, que o pasado venres presentou na Casa de Cultura da vila unha serie de folletos nos que se describen oito percorridos por diferentes zonas do municipio. As publicacións foron editadas cunha axuda económica concedida o ano pasado pola Consellería de Innovación e Industria. O colectivo encargouse de deseñar a maior parte destes itinerarios, que se articulan ao redor de diferentes eixos temáticos relacionados coa historia e o patrimonio cultural e natural de Sober.


Petroglifos

As insculturas rupestres da Idade do Bronce protagonizan dúas rutas. Unha delas, O país dos Ibios , toma o seu nome dunha lenda da parroquia de Pinol e enlaza os catro lugares desta zona onde se coñece a existencia de petroglifos, nun percorrido de 3,2 quilómetros. A outra, A Proencia das lendas , ten 2,9 quilómetros e discorre pola parroquia de Proendos, pasado por oito grupos de petroglifos.



Coar

Na parroquia de Bolmente, unha ruta de nove quilómetros une varias paraxes características do canón do Sil coñecidas como coados . Son os lugares aos que podían chegar os carros que se levaban a esta zona para recoller cestas de uvas e cargas de leña.


O Coxo de Bulso

Unha ruta circular de 12,3 quilómetros discorre polas parroquias de Santiorxo, Bulso, Santa Cruz, Lobios e Pinol. O nexo de unión destes lugares é a historia dun indiano do século XVIII que fixo construír o santuario de Cadeiras, supostamente para expiar algún crime, e que deixou un rastro lendario na tradición oral.



O cabalo de Santiago

A tradición oral centra tamén a ruta O prodixioso salto do cabalo de Santiago, pero neste caso a historia ten un carácter fantástico. A tradición di que o apóstolo e o seu cabalo saltaron sobre o Sil desde a Tapada do Monte, en Anllo Santo Estevo, até as proximidades do mosteiro de Santo Estevo de Ribas do Sil, en Ourense. O itinerario que reproduce este salto ten 10,2 quilómetros.


Muíños do Xabrega

Un itinerario de 1,5 quilómetros segue o curso do arroio Xabrega desde un conxunto de muíños restaurados até a súa desembocadura no Sil, xunto ao embarcadoiro de Os Chancís.



Ribeira de Amandi

Un percorrido de oito quilómetros de lonxitude une o lugar de Souto Chao coa parroquia de Amandi, pasando por diversos lugares representativos da paisaxe vitícola do Sil.


Viñedos da Ribeira Sacra

Esta ruta, de 11,5 quilómetros, é a única da serie que non foi trazada pola asociación O Coado do Vento e forma parte da rede galega de carreiros de pequeno percorrido. Discorre polas beiras do Cabe e une as casas de turismo rural de Rosende e Anllo, terminando no Cotarro do Castro.