28/02/2013
Pontedeume
![]() |
| Persoal do concello traballou nas labouras de limpeza da zona nas que foron localizadas as mámoas |
![]() |
| Persoal do concello traballou nas labouras de limpeza da zona nas que foron localizadas as mámoas |
![]() |
![]() |





El PaísRoteiro Cultural polo CONXUNTO ETNOGRÁFICO E ARQUEOLÓXICO DE SANTO TOMÉ DOS PENIDOS (Concello do Valadouro), organizado pola Liga Céltiga Galaica que tivo lugar o pasado 9 de abril.
Chaves expoliada, vista desde o interior. Foto Pedro Ayuso
Nunha comunicación remitida por Apudepa, a asociación lembra que o expolio da cova tivo lugar a finais de outubro de 2007, ainda que non se tivo coñecemento do mesmo ata case un ano e medio máis tarde. " Removéronse máis de 1.000 metros cúbicos de terra en apenas 24 horas, o que confirma a destrución case por completo dos niveis arqueolóxicos do Neolítico", asegura a asociación, que engade, que, "ao parecer, o material extraído depositouse nunha finca próxima, que foi roturada, pero, que saibamos, nada se ten comprobado sobre o depósito dos restos arqueolóxicos. Acaso foron vendidos? Non o sabemos", sinalan. Apudepa tamén solicita a comparecencia do conselleiro de Medio Ambiente e do director xeral de Patrimonio Cultural, "para que respondan en relación a unha posible neglixencia sobre as súas responsabilidades inherentes aos seus cargos".
Será Patrimonio quien debe tomar cartas en el asunto cuando el Concello envíe un informe a la dirección general notificando lo sucedido. Si se lleva a cabo este proceso, técnicos de la Consellería de Cultura se trasladarán hasta la zona para elaborar un informe sobre el estado de los restos arqueológicos y determinar si se desarrolla algún trabajo de recuperación.

Imagen aérea del Coto de Bastarás donde se emplaza la Cueva de Chaves
Desde la asociación han explicado que Ecologistas en Acción se dirigió varias veces al Gobierno de Aragón, principalmente a la Consejería de Medio Ambiente, para demandar información sobre la finca de Bastaras. "Básicamente -han añadido- , se trataba de conocer el aprovechamiento técnico del coto de caza, el estado de las tramitaciones de denuncias por los destrozos realizados en la finca, la obtención de informes públicos sobre la situación jurídica del espacio público usurpado por la empresa, y los motivos por los que esta empresa deniega el acceso a visitantes que desean conocer los Bienes de Interés Cultural situados en el interior de la finca".
Asimismo, desde Ecologistas en Acción han indicado que en la última reunión del patronato del Parque Natural de la Sierra y Cañones de Guara, celebrada en Colungo, "se volvió a requerir esta información a los responsables del Gobierno de Aragón, pero el silencio administrativo continúa".
A juicio de Ecologistas en Acción, "el Departamento de Medio Ambiente tiene una doble vara de medir, por un lado favoreciendo a los personajes poderosos de la finca de Bastaras que incumplen repetidamente la normativa vigente; por otro lado, incumpliendo sus deberes con los ciudadanos que utilizan los cauces de participación y tramites administrativos previstos en las Leyes".
Cuando cualquier vecino de una aldea de Galicia hace inventario de sus bienes cuenta con una casa y, en algunos casos, un pedazo de tierra y unos pinos. Pero son muy pocos los que pueden decir que son dueños de un castro.
José Vázquez Otero, O Músico, descendiente de la 'Casa dos Carrelos' de Vilaoscura, en Sober, es el dueño de un castro un poco por herencia y un poco por pasión. Heredó de sus antepasados un pedazo de monte repleto de robles a pocos metros de la parroquia y, además de un alto valor natural, la parcela esconde los restos de una de las construcciones prerrománicas "máis ben feitas de toda a rodeada", apunta su dueño.
El castro, del que se conserva todo el perímetro exterior y varias paredes interiores, ocupa un terreno de poco más de una hectárea y está sobre una cumbre elevada a unos 350 metros sobre el nivel del mar.
La construcción pasó siempre desapercibida para los expertos en patrimonio y muchos vecinos aprovecharon las piedras de sus muros para emplearlas en nuevas paredes y en sus propias casas. Cuando se dejó de plantar pan en las parcelas de alrededor y de sacar leña del monte, el castro quedó totalmente abandonado hasta que hace cuatro anos José Vázquez se propuso comprar los terrenos que formaban parte de él y que no pertenecían a su familia. "A maioría do castro estaba en terreos da casa pero había algún anaco que non, así que mediante vendas e cambios fíxenme co terreo e agora quedanme uns 150 metros por comprar", destacó el músico.
José Vázquez reconoce que la mayoría de sus vecinos "non lle dan aprezo" a la construcción pero para él es una satisfacción ir al castro cuando los robles que lo rodean echan las hojas nuevas.
Gran aficionado a la geografía y la meteorología, Vázquez destaca de los restos prerrománicos que "están moi ben delimitados" y situados a unos 110 metros del río Cabe. La cumbre sobre la que se asienta el castro recibe agua del regato Fontal y en el año 1700 funcionaba en sus inmediaciones un molino.
Afirma este vecino de Sober que no le cuesta nada mantenerlo limpio "porque os carballos son cortalumes naturais e comen a maleza que teñen ó redor" así que su trabajo se limita a arrancar alguna hierba mala y poco más.
Excavaciones
El castro de Vilaoscura está perfectamente documentado y aparece en varios registros oficiales junto a otros de la zona. Además, algunos vecinos recuerdan que en algún momento se realizaron prospecciones sobre el terreno pero eso es algo sobre lo que no hay unanimidad.

A José Vázquez no le gusta la idea de que excaven en el castro para buscar restos de otras épocas porque al fin y al cabo "o que se ve é o que hai e o que pasou a criba do tempo", apunta. A mayores, el peligro que supone para el entorno natural y para los robles la posibilidad de que alguien llegue con una pala a levantarlo todo es algo que tampoco le satisface en absoluto.
Con ochenta y cuatro años José Vázquez pasa el tiempo en dos cosas: en el castro de Vilaoscura y con su saxofón.
Comenzó a tocar en el año 1944 y durante mucho tiempo vivió de la música. Eran los años de esplendor de las orquestas y cuenta José Vázquez que se cobraba bien.
Ahora forma parte de la banda de Sober en la que toca el saxofón barítono, un instrumento que pesa un poco más que los otros pero que "ten moi bo sonido", dice el experto. Este amante del patrimonio y de la naturaleza es uno de los músico en activo más mayores de Galicia.
La Voz de Galicia
15/12/2009
Os municipios de Sober e Quiroga están a divulgar as súas principais rutas de sendeirismo mediante iniciativas de diverso carácter. No caso de Sober, partiu da asociación cultural O Coado do Vento, que o pasado venres presentou na Casa de Cultura da vila unha serie de folletos nos que se describen oito percorridos por diferentes zonas do municipio. As publicacións foron editadas cunha axuda económica concedida o ano pasado pola Consellería de Innovación e Industria. O colectivo encargouse de deseñar a maior parte destes itinerarios, que se articulan ao redor de diferentes eixos temáticos relacionados coa historia e o patrimonio cultural e natural de Sober.
Petroglifos
As insculturas rupestres da Idade do Bronce protagonizan dúas rutas. Unha delas, O país dos Ibios , toma o seu nome dunha lenda da parroquia de Pinol e enlaza os catro lugares desta zona onde se coñece a existencia de petroglifos, nun percorrido de 3,2 quilómetros. A outra, A Proencia das lendas , ten 2,9 quilómetros e discorre pola parroquia de Proendos, pasado por oito grupos de petroglifos.
Coar
Na parroquia de Bolmente, unha ruta de nove quilómetros une varias paraxes características do canón do Sil coñecidas como coados . Son os lugares aos que podían chegar os carros que se levaban a esta zona para recoller cestas de uvas e cargas de leña.
O Coxo de Bulso
Unha ruta circular de 12,3 quilómetros discorre polas parroquias de Santiorxo, Bulso, Santa Cruz, Lobios e Pinol. O nexo de unión destes lugares é a historia dun indiano do século XVIII que fixo construír o santuario de Cadeiras, supostamente para expiar algún crime, e que deixou un rastro lendario na tradición oral.
O cabalo de Santiago
A tradición oral centra tamén a ruta O prodixioso salto do cabalo de Santiago, pero neste caso a historia ten un carácter fantástico. A tradición di que o apóstolo e o seu cabalo saltaron sobre o Sil desde a Tapada do Monte, en Anllo Santo Estevo, até as proximidades do mosteiro de Santo Estevo de Ribas do Sil, en Ourense. O itinerario que reproduce este salto ten 10,2 quilómetros.
Muíños do Xabrega
Un itinerario de 1,5 quilómetros segue o curso do arroio Xabrega desde un conxunto de muíños restaurados até a súa desembocadura no Sil, xunto ao embarcadoiro de Os Chancís.
Ribeira de Amandi
Un percorrido de oito quilómetros de lonxitude une o lugar de Souto Chao coa parroquia de Amandi, pasando por diversos lugares representativos da paisaxe vitícola do Sil.
Viñedos da Ribeira Sacra
Esta ruta, de 11,5 quilómetros, é a única da serie que non foi trazada pola asociación O Coado do Vento e forma parte da rede galega de carreiros de pequeno percorrido. Discorre polas beiras do Cabe e une as casas de turismo rural de Rosende e Anllo, terminando no Cotarro do Castro.