Os cascos celtiberos de Aranda son subastados ante a pasividade do goberno español

Os cascos que non quixo Cultura

Historiadores e arqueólogos certifican a orixe celtíbera do conxunto de 18 pezas que está a ser poxado en varias cidades europeas

El Pais
Barcelona, 06-11-2012
Jose A. Montañes

A rocambolesca historia de 18 cascos de orixe celtíbero procedentes, segundo os expertos, do xacemento zaragozano de Aranda de Moncayo, segue alimentando o conflito entre historiadores, arqueólogos e o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte. O motivo: o conxunto está a ser poxado, con contagotas, en diferentes cidades europeas sen que o Ministerio mostrase excesivo interese polo conxunto.

En 2008, cando se puxo á venda a enorme colección do magnate da construción alemán Axel Guttmann, o museo Römisch-Germanisches-Zentralmuseum (RGZM) denunciou que entre os obxectos había pezas procedentes de España exportadas ilegalmente, entre elas o conxunto de cascos, ademais de espadas, puñais e lanzas. A fiscalía de Múnic retivo as pezas e solicitou ao Goberno español que reclamase a súa lexítima propiedade en tres meses.

Non houbo resposta. Despois, en 2009 e 2010 volvéronse a poxar outros cascos, unha venda que, de novo, denunciou o RGZM, sen que tivese ningunha consecuencia, polos que os cascos pasaron a mans dun museo francés e varios coleccionistas españois. O pasado 25 de outubro Christie? s de Londres vendeu un novo lote, formado por tres cascos máis, que alcanzaron un prezo final de 90.000 euros. Ninguén o impediu.

Mentres os especialistas aseguran que non se está facendo nada para evitar a perda deste patrimonio, o Ministerio de Cultura nega a súa responsabilidade e mantén que ?a xustiza pide probas concluíntes da orixe española das pezas, algo que non se puido determinar?. Con todo, para Raimon Graells e Michael Müller-Karpe, especialistas do RGZM, ?non hai dúbida de que os cascos foron producidos en España entre os séculos IV e II a.C.?, e lamentan que o Ministerio non llo crea.

Graells defende que son producións peninsulares, das que se coñecen unha trintena de exemplares en total, polo que, sostén, ?estes cascos fan cambiar o discurso histórico?. Graells, xunto a Alberto Lorrio, catedrático da Universidade de Alacante e Fernando Quesada, profesor da Universidade Autónoma de Madrid, denunciaron en marzo a falta de interese do Ministerio. A pesar desta orixe peninsular, a sala de poxas presentou o tres pezas no seu catálogo como gregas. "Unha estratexia do comercio ilegal de antigüidades consiste en atribuír unha orixe aos obxectos co mínimo de precisión posible, diluíndo a posibilidade de precisar a verdadeira orixe", destaca Müller.

"Mandamos un dossier completo ao Ministerio, ao goberno de Aragón e á Fiscalía de Medio Ambiente, con toda a información. Non se volveron a pór en contacto connosco”. En canto ao goberno aragonés, lamenta que a comisión que se creou en marzo non tivese resultados. A consellería de Cultura aragonesa non respondeu ás preguntas deste diario sobre o tema. Pola súa banda, a Fiscalía de Medio Ambiente e Urbanismo do Tribunal Supremo, que abriu dilixencias en outubro de 2011 para depurar responsabilidades, asegura, pasado un ano, que está a esperar os informes que pediron á fiscalía alemá, para esclarecer os feitos. Caso aberto, pois.

---

Postaxen relacionada:  18 Cascos celtibéricos únicos en venda ...

O "Paletim" do Neanderthal

Réplica da pequena pa xunto á pegada atopada en Abric Romaní

Descobren unha pa de neandertal de fai 56.000 anos

El Pais
Madrid 23/08/2011
Rosa M. Tristán

Nunca até agora atopouse algo similar nun xacemento de neandertales nin de humanos modernos do Paleolítico. Trátase dun utensilio de madeira con forma de pequena pa que foi usada polos neandertales que hai 56.000 anos habitaron no Abric Romaní, un xacemento do municipio catalán de Capeláns.

Os paleontólogos do Instituto Catalán de Paleoecología Humana e Evolución Social (IPHES) atoparon o lugar no que estivo esta pequena pa con mango porque no chan do nivel 'P 'quedou impresa a súa pegada, así como restos da madeira carbonizada da que estaba feita, que podía ser de piñeiro ou de sabina, as árbores que había ao redor.

O artefacto medía na súa parte máis ancha 15 centímetros de longo por oito de ancho, cunha forma triangular, terminada en punta; e no mango ten outros 17 centímetros de longo por catro de ancho. Os restos que quedan están carbonizados, o que indicaría que a tiraron ao lume que había na cova cando estaba xa medio apagado, polo que non se queimou. Posteriormente, quedou cuberta por auga e brións que impediron a súa destrución ata que a pegada quedou impresa no terreo.

Peza como as do Neolítico

Eudald Carbonell, director das escavacións, recoñece a El Mundo.é que quedou "de pedra" cando observou o enclave e a reconstrución que fixo un membro do seu equipo. "Non hai nada similar no mundo con esa forma e aquela época, nin construído por neandertales nin por humanos modernos, tampouco atopei unha ferramenta similar entre os cazadores e recolectores actuais. Até o Neolítico non hai pezas similares", apunta en investigador.

Polo contexto no que se atopa sábese que entón ocupaban o abrigo un grupo de cazadores e recolectores neandertales que cazaban para comer cérvidos, cabalos e bóvidos que adoitaban asar nas fogueiras. Mesmo hai uns obxectos de madeira que poderían utilizarse como bandexas. Tamén se acharon lanzas e porras de madeira.

Imaxén dos traballos arqueolóxicos no Abric Romaní

En canto a microfauna, documentáronse especies relacionadas con ambientes acuáticos, como a rata de auga, e outras propias de contornas máis húmidas que os actuais da zona, como as musarañas de dentes vermellos.

Os 30 anos de escavacións en Abric Romaní, cunhas excepcionais condicións de sedimentación, serviron para documentar actividades humanas que até agora só se atribuían aos 'sapiens', sobre todo en canto a organización dos seus aloxamentos, da que se puido deducir unha complexidade social maior da que se cría.