Mostrando postagens com marcador calcolítico. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador calcolítico. Mostrar todas as postagens

15/11/2012

O patrimonio de Rianxo crece co achado dun petróglifo inédito

La Voz de Galicia 
10/11/2012
Barbanza

A pesar de que hai un bo número de estudos publicados sobre a riqueza arqueolóxica coa que conta o municipio de Rianxo, e a que son un bo puñado os bens que xa están catalogados, parece evidente que as paraxes do termo aínda esconden moitos tesouros en forma de gravados prehistóricos sobre pedras milenarias. Non en balde, hai uns meses achouse, por casualidade, un petróglifo inédito que veu a engrosar o patrimonio cultural espallado polos montes do concello. 

Nunha gran roca oculta entre a maleza a escasos metros dunha pista forestal atópase a última incorporación á listaxe de bens arqueolóxicos rianxeiros. Non resulta estraño que, a estas alturas do século XXI, seguise sendo un recurso descoñecido para estudiosos e expertos na materia tendo en conta que, para chegar ata el, hai que abrirse paso entre arbustos dunha altura máis que considerable. 

O petróglifo en cuestión está formado por dous grupos de cazoletas -unha especie de buracos realizados na pedra-, que se atopan a distintas alturas, e uns surcos que forman un debuxo circular. 

Os entendidos en arqueoloxía cualifican este petróglifo como «interesante», aínda que aínda está pendente un estudo en profundidade dos gravados para saber algo máis sobre a importancia que pode ter este achado. 

Cronoloxía 
En canto á antigüidade deste novo exemplo de arte rupestre, e ante a falta de evidencias materiais que permitan situar con maior precisión a data na que foi realizado, vincúlase coa época neolítica e calcolítica, o que supón que terá unhas 4.000 anos, unha datación en sintonía coa zona onde foi atopado. 

Non en balde, o novo petróglifo está a escasos metros dunha das xoias do megalitismo rianxeiro: a necrópole dos Campiños. Ademais, atópase preto doutro importante conxunto de gravados coñecido como A Foxa Vella, e tampouco está lonxe dos petróglifos do monte Pelotiño, situados alén da autovía barbancesa ao seu paso pola zona da parroquia de Asados. É máis, hai quen sinala que, posiblemente, «nesta zona hai máis penedos con gravados por aí agochados». 

Posta en valor 
O achado do petróglifo coincidiu no tempo coas tarefas de posta en valor das mámoas dos Campiños, un xacemento no que levou a cabo unha limpeza en profundidade que permitiu sacar á luz seis túmulos que, ata ese momento, e desde facía décadas, permanecían ocultos baixo unha espesa capa de vexetación. Foi precisamente unha das persoas que participaba nestes traballos a que reparou nunha gran roca situada nun alto xunto ao camiño e que resultou esconder os debuxos prehistóricos. 

Será difícil que, a curto prazo, poida facerse unha intervención similar á dos Campiños na contorna onde apareceron os gravados para a súa recuperación, aínda que o primeiro paso para a súa conservación será incluílos no catálogo de bens arqueolóxicos do concello, que na actualidade está composto por máis dun centenar de recursos.


12/09/2011

Os Círculos "non líticos" da Península Ibérica

Circulo lígneo de Goseck, Alemaña

A presenza de circulos feitos con materiales perecedeiros durante o neolítico e inicios do calcolítico e algo coñecido para outros lugares de Europa, fundamentalmente as Illas Británica, onde xunto ao famoso Stone Henge também atopamos unha boa cantidade de curmans feitos en madeira como Durrinton Walls e outros moitos, e Alemaña onde hai anos se atopou precisamente o exemplar mais antigo de circulo lígneo da Europa, en Goseck, no land de Saxonia-Anhalt, hoxe en día reconstruido e visitabel.

Circulo lítico de Os Almendres, Portugal

O que era descoñecido para a peninsula ibérica era a presencia xunta a circulos en pedra como o expectacular Cromlech dos Almendres de outros feitos en materiais perecedeiros, por eso ten chamado a miña atención este post do arqueologo portugues António Carlos Varela no seu interesante blog Portuguese Megalithic Enclosures no que da conta de uma serie de rastros en negativo de estructuras de madeira circulares que puideron corpartir como pasou nas Illas Británicas o protagonismo con seus conxeneres petreos.

Posibeis estructuras de henge excavadas na Quinta da Assentada (Varela, 2007)

Pode que ainda estemos lonxe de atopar algo como o complexo ritual e procesional que o Riverside Project leva exumando durante estes anos nos chaos de Salinsbury pero non cabe dubida que a nosa prehistoria ten ainda moitas cousas por descobrir.

Imaxén xeófisica obtida de unha posibel estructura tipo henge em Moreira 2 (Varela, Bonaventura & Decker, no prelo)

É de esperar que a investigación do outro lado do Miño nos sigan dando de cote moitas sorpresas nisto e noutros moitos temas. Polo momento deixamovos aqui a trascripción da postaxe de António Carlos Varela para que ir facendo boca:


Os Primeiros Henges de Madeira de Iberia? 

Ben coñecidos no resto da Europa, os henges de madeira parecían faltar na Península Ibérica. Pero, así como pasou hai uns anos cos circos (enclosures), eu creo que este é só un problema de investigación, en vez de unha circunstancia real.

Un par de anos, me decateime que no sitio da Quinta da Asentada, no contexto da Beira Alta (Portugal Central) había unha secuencia de ocos de poste e quenas gabias  en varias direccións, por veces cortando uns ós outros. Este foi superposta por outra secuencia de aliñacións de pozos rectangulares. Por desgraza, a extensión das excavacións non permite unha comprensión completa dos plans suxeridos por esas estruturas, mais un ensaio do tipo da eventual superestrutura foi tentado.

Máis recentemente, a investigación geofísica feito en varias enclosures e a interpretación do contexto excavado, pareceu revelar a presenza de Henges de madeira circular. Isto pode ser visto en Moreiras 2 e no Outeiro Alto 2. Neste último, o Henge estaba  rodeado por tres hipogeos funerarios e unha sepultura en foxo. Este contexto e a sua interpretación en breve será publicado.

En realidade, as situacións indican que estos henges existiran mais só poden ser detectados con escavacións en área aberta ou por un bo traballo geofísico  (e, por suposto, cunha mente aberta a esa posibilidade).

(A.C. Varela, 12/09/2011)


E de paso recomendamosvos o blog:  Portuguese Prehistoric Enclosures


Pode que tamén te interese:  Re-Interpretando Stonehenge

13/06/2011

Descuberto Dolmen con grabados no Pais Vasco

Gradado representado punta de frecha tipo palmela Katillotxu

O dolmen de Katillotxu V (Mundaka, Bizkaia): un monumento megalítico decorado

A estación megalítica de Katillotxu sitúase no cordal homónimo, sobre a desembocadura da ría de Mundaka, na marxe occidental da conca de Urdaibai. Engloba un conxunto arqueolóxico composto por cinco dólmenes e dous asentamentos ao aire libre de cronoloxía Neolítico avanzado-Calcolítico.

O dolmen de Katillotxu V1 foi descuberto o 22 de xaneiro de 2002 por membros de AGIRI Arkeologia Kultura Elkartea. A escavación arqueolóxica levou a cabo entre os anos 2006 e 2008, dirixida por J.C. López Quintana e A. Guenaga, e financiada polo Padroado da Reserva da Biosfera de Urdaibai, Cátedra UNESCO e Deputación Foral de Bizkaia.

Emprazamento do conxunto megalítico de Katillotxu, coa localización de dólmenes e asentamentos

A decoración do dolmen de Katillotxu V

A achega máis relevante de Katillotxu V foi o descubrimento dun conxunto de oito pezas decoradas, que aparecen en contexto e organizadas en dous espazos do monumento: a cámara sepulcral e o túmulo. Entre os elementos decorados ao interior da cámara sepulcral destaca o ortostato 2 ou laxa de cabeceira, cunha forma rectangular e unhas medidas de 0,90 m de altura, 0,67 m de anchura máxima e 0,12 de grosor. Posúe un motivo gravado principal, unha arma, que se asemella de forma explícita á tipoloxía das Puntas Palmela, traballada con técnica de piqueteado e abrasión. A arma representada e a técnica utilizada son excepcionais no contexto peninsular.

Traballos de escavación arqueolóxica no monumento de Katillotxu V

Unha evidencia sólida do carácter intacto da cámara sepulcral é a localización, no seu interior, dun ronsel fincado en posición vertical (ronsel cameral nº 1): posúe unha forte concavidade na zona superior, onde aparece unha serie de liñas incisas en bandas paralelas. Esta concavidade está delimitada por un reborde de tendencia oval, moi regular e obtido por piqueteado fino. Practicamente en conexión co ronsel nº 1, aínda que infrapuesta a esta a nivel estratigráfico, apareceu o ronsel cameral nº 2, ao pié da laxa de cabeceira, subliñando a importancia deste sector no total do sepulcro. Porta gravados, mediante piqueteado, dous semicírculos, e, no centro, un óvalo cunha liña vertical. Por último, o ortostato 5b, situado dentro do lateral Sur da cámara, mostra un tema concéntrico.

Dentro do túmulo, na parte exterior do monumento, aparecen catro pezas antropomorfas de tamaño pequeno (entre 15 e 30 cm de lonxitude máxima), procedentes da área aberta do monumento, remarcando a súa forte relación tipológica con todo o conxunto de estelinhas e cantos documentados en áreas abertas de monumentos megalíticos da Península Ibérica.


Mais información en: Euskonews